�?að sýnir hug íbúa í Vestmannaeyjum til stöðunnar í samgöngum að vel á fjórða hundruð manns mættu á fund í Höllinni í þar síðustu viku þar sem farið var yfir stöðuna. Ásmundur Friðriksson, alþingismaður stóð fyrir fundinum og ritstjórar Eyjar. Net og Eyjafrétta stýrðu fundinum en yfirskrift hans var; Rödd fólksins. Eftir framsöguræður gafst bæjarbúum tækifæri til að spyrja fulltrúa ríkis og bæjar út í samgöngumálin í nútíð og framtíð.
Auk Ásmundar voru frummælendur Sigþóra Guðmundsdóttir húsmóðir m.m., Elliði Vignisson bæjarstjóri, Jóhann Jónsson, Laufási. Fundarstjórar voru �?mar Garðarsson ritstjóri Eyjafrétta og Tryggvi Már Sæmundsson ritstjóri Eyjar.net. Ef hægt er að ramma inn niðurstöðu fundarins, er hún krafa um betri samgöngur, lægri fargjöld og bætta þjónustu. �?rbætur í þessum málum kölluðu á samstöðu Eyjamanna.
Milljón í gróða á dag
Ásmundur hóf mál sitt á því að rekja söguna frá því fyrsti Herjólfur kom árið 1959 og tók við af Stokkseyjarbátnum. Með tilkomu nýs Herjólfs 1976 hófust daglegar siglingar til �?orlákshafnar og núverandi skip kom 1992. Nú er ný ferja í smíðum sem verður afhent í júní á næsta ári. Ásmundur sagði að á föstudaginn verði upplýst hvort hún verður alfarið knúin rafmagni, en það hefur ekki verið upplýst ennþá.
Næst tók hann fyrir hvað Eimskip er að hafa út úr því að reka Herjólf fyrir Vegagerðina og niðurstaðan er að mati Ásmundar, ein milljón á dag allan ársins hring, eða hátt í 400 milljónir á ári. Sagðist Ásmundur hafa aflað sér öruggra heimilda í þessari rannsókn sinni. �??�?ar til annað kemur í ljós ætla ég að halda mig við þessa tölu,�?? sagði Ásmundur.
Sagði hann þetta ófært. �??Samfélagið hér í Eyjum á að njóta þessa í lægri fargjöldum og betri þjónustu,�?? bætti hann við og hélt áfram. �??�?að hefur lengi verið mín skoðun að rekstur Herjólfs eigi að vera í höndum heimamanna og hún hefur ekkert breyst.�??
Ekki við bæjarstjórn að sakast
Elliði Vignisson, bæjarstjóri sagði sýn bæjarstjórnar í samgöngum skýra en oft væri ómaklega vegið að bæjarstjórn. Vandinn sé að þetta er málaflokkur sem ekki er á höndum Vestmannaeyjabæjar. �??�?að á að þrýsta á Alþingi og alþingismenn því það eru þeir sem taka ákvarðanir í öllu sem lítur að samgöngum við Vestmannaeyjar,�?? sagði Elliði. �??En við berum ábyrgð með því að þrýsta á stjórnvöld og það höfum við gert. Alls hafa samgöngumál verið rædd 116 sinnum í bæjarstjórn og bæjarráði síðan í júlí 2006. Í nánast öllum tilvikum hafa allar ályktanir verið samþykktar einróma. �?að segir meira en margt um afstöðu okkar sem störfum í bæjarstjórn.�??
Næst spurði Elliði, hvert er hlutverk bæjarstjórnar hvað samgöngur varðar? �??Bæjarstjórn hefur í dag enga formlega stöðu eða hlutverk hvað samgöngur varðar. Enga aðkomu að nefndum, ráðum eða nokkru öðru. �?ll aðkoma er háð frumkvæði hennar og áhrifin eru með öllu bundin ákvörðun þingmanna og ráðherra.
�?rýst á úrbætur
�?að breytir því ekki að ábyrgð bæjarstjórnar er rík. Hún er fyrst og fremst að þrýsta á samgönguyfirvöld og vinna með þeim að úrbótum. Að halda lifandi umræðu um þetta mikla hagsmunmál og miðla upplýsingum til bæjarbúa sem og til yfirvalda eftir því sem tök eru á,�?? sagði Elliði og brá upp nokkrum samþykktum bæjarstjórnar síðustu fimmtán árin.
Strax 2006, þegar enn var siglt eingöngu í �?orlákshöfn kallar bæjarstjórn eftir fjölgun ferða Herjólfs úr tveimur í þrjár yfir sumartímann og ríkisstyrktu flugi. Einnig leigu á stærra skipi til siglinga í �?orlákshöfn enda Herjólfur þá orðinn �??mjög gamall�??, eins og tekið var fram.
Sama ár ítrekar bæjarstjórn ríka áherslu á að rannsóknum vegna jarðganga verði lokið sem allra fyrst svo svara megi með óyggjandi hætti hver kostnaður vegna slíkra framkvæmda er.
Seinna var ákvörðun tekin um Landeyjahöfn og allir Eyjamenn þekkja þá sögu en kröfur bæjarstjórnar eru þær sömu, bættar samgöngur og sanngjörn fargjöld. Árið 2008 var ákveðið að smíða nýja ferju en af því varð ekki vegna hrunsins og nú hyllir loks undir lausn í þeim málum.
Fer ekki nema nauðsyn kalli á
Sigþóra Guðmundsdóttir kallaði sitt erindi, Samgöngur í augum húsmóður með börn í íþróttum og hún talaði tæpitungulaust. �??Fyrir það fyrsta, þá fer ég ekki upp á land með fjölskylduna, nema brýna nauðsyn beri til yfir vetrartímann, hreinlega vegna kostnaðar. Tvö virk börn kalla á lokaðan klefa, þar sem ég hreinlega get ekki annað en legið í koju, til að halda heilsu og þau hafa engan skilning á veikindum móður sinnar þar til þau eru orðin veik sjálf,�?? sagði Sigþóra.
Hún sagði að í hvert einasta skipti sem hún fer upp á land fari allt á fullt í skipulagi og vangaveltum. �??Fer Herjólfur? Hvert mun hann sigla? Hvenær þarf ég að vera komin á leiðarenda? �?arf ég þá að fara með fyrstu ferð, þar sem hún er í sögulegu samhengi, eina trygga ferðin?
Hvað er ég að missa mikið úr vinnu fyrir 10 mínútna viðtal hjá lækni í borginni?
�?g get svarað þessu. Prófaði sjálf í fyrra að skreppa til læknis. Tíminn var á þriðjudegi kl. 12.00. Brottför frá Vestmannaeyjum kl. 8.30 til Landeyjahafnar, keyra til Reykjavíkur, hitta lækni og svo var stefnan tekin heim um miðjan dag, en úps, þetta er þriðjudagur og engin ferð fyrr en 19.45, en þá var orðið ófært til Landeyjahafnar. �?g slapp þó heim í gegnum �?orlákshöfn og kom heim hálf ellefu að kvöldi til! Heppin!
Er of flókið að Herjólfur sigli jafnt og þétt yfir daginn? Allt of langt er á milli ferða suma daga. Suma daga!
Hvenær fer Herjólfur þennan daginn eða hinn? Getur áætlunin verið einfaldari? �?g þarf t.d. að kanna í hvert einasta skipti hvenær skipið siglir. Bara get ekki munað siglingartímana.�??
�?vissan óþolandi
Sigþóra sagði alla þessa óvissu gera hana óörugga, pirraða og leiða og verði til þess að hún tjái sig óvarlega, þegar krakkarnir heyra til. �??�?g veit að ég þarf að vanda mig betur. �?g þarf þess,�?? sagði Sigþóra og benti á að það ætti við um fleiri.
�??Krakkarnir mínir hafa ekki enn tekið það inn á sig en ef ég fer ekki að vanda mig í orðræðunni, kemur mögulega að því að þau neita að koma með, að þau fari að kvíða fyrir ferðalaginu, að þau hætti í íþróttum út af öllum ferðalögunum sem fylgja því að æfa keppnisíþrótt, að þau vilji fara héðan, fyrir fullt og allt. Og greinilega þurfum við öll að vanda okkur. �?ví þetta er vaxandi vandamál, sem kemur kannski aftan að okkur, sem ég áttaði mig engan veginn á, fyrr en eftir að hafa tekið að mér þjálfun hjá ÍBV.�??
Hún sagði krakka tilkynna veikindi þegar kemur að keppnisferðum og þar gæti tal þeirra fullorðnu haft áhrif. �??Við reiknuðum kannski bara alls ekki með því að Herjólfur yrði stærsta ástæða sumra að hætta í íþróttum. En það er raunveruleikinn, hjá sumum! �?etta er ekki bara af því börnin séu svona sjóveik heldur er orðræða okkar fullorðna fólksins ekki til að hjálpa. �?ll þessi óvissa og pirringur smitast til þeirra. Við skulum vanda orðræðuna.�??
�?ví næst ræddi hún biðlista og bókunarkerfið sem mætti vera betra. Og hún hefur efasemdir um nýja ferju. �?ttast að hún sé engin töfralausn. �??Auðvitað vona ég að það verði raunveruleikinn, að höfnin í Landeyjum læknist af þessari sandgræðgi og að öldurnar snúi sér eitthvert annað.
�?að væri auðvitað óskastaða, draumi líkust en það hræðir mig einhvern veginn. �?g er hræddust um að draumurinn breytist í martröð á miðri leið og þess vegna tel ég nauðsynlegt að hafa skipið sem hefur sinnt okkur hingað til, sem varaskeifu, siglandi til �?orlákshafnar, með fólk og gáma beint í framtíðar stórskipahöfnina þeirra.�??
Byltingin sem ekki varð
Grímur Gíslason, framkvæmdastjóri og fyrrum stjórnarmaður í Herjólfi hf. sem í mörg ár sá um rekstur ferjunnar auk þess að vera vélstjóri á skipinu í nokkur ár gat ekki mætt á fundinn en flutti erindi sitt í gegnum Skype. Ástæðan var óöryggi í samgöngum.
Grímur byrjaði á að rekja sögu samgangna við Vestmannaeyjar á sjó og sagði að tilkoma Landeyjahafnar hafi átti að verða bylting sem hún hefur verið þegar hún virkar en því miður hefur virkni hennar ekki verið nálægt þeim væntingum sem gerðar voru til hennar sem heilsárshafnar. Hann eins og fleiri hafa efasemdir um nýtt skip og nú væri talað um að frátafir yrðu10%, 20% 30% eða meir. �?að ætti bara að koma í ljós og væri eiginlega bara ekki hægt að segja til um það.
�??Mér fundust þessar yfirlýsingar ekki traustvekjandi því að ég ætlast til þess, miðað við það sem áður hefur verið sagt að nýting Landeyjahafnar nálgist, með nýju skipi, það sem lofað var í upphafi. Ef það gerist erum við að tala um mikla byltingu til framtíðar, þó svo að flutningsgeta skipsins hefði þurft að vera mun meiri,�?? sagði Grímur. �??Ef það gengur ekki eftir og þessi nýja ferja þarf að sigla til �?orlákshafnar 10% til 40% af siglingadögum þá er það mín skoðun að við séum að fara stórt skref afturábak í samgöngumálum.�??
Dýpkun vandamálið
Grímur nefndi að enn sé engin lausn í sjónmáli hvað varðar dýpkun í Landeyjahöfn, alla vega hafi hún ekki verið opinberuð. Hann sagði líka að alltof lítill hluti ferðamanna sem koma til landsins komi til Eyja. �??�?ó að ekki kæmu nema 20% ferðamanna til Eyja þá er það nærri hálf milljón. �?að er því eftir miklu að slægjast, en því miður verður þetta aldrei möguleiki fyrr en öryggi er meira í ferðum. En öryggi í ferðum er ekki nóg, það þarf líka flutningsgetu og mikla ferðatíðni til að ná einhverju broti af þessum ferðamannastraumi og þar er við mikinn flöskuháls að eiga og gæti orðið áfram, því miður. �?ar er ekki við náttúruöflin að eiga heldur nátttröll sem ekki virðast skilja mikilvægi samgangna fyrir Vestmannaeyjar.�??
�?jóvegur sem á að vera opinn alla daga
Grímur eins og Ásmundur taldi að hlutur Eimskips út úr rekstrinum væri á fjórða hundrað milljónir króna og þann hagnað ætti að nota til að lækka gjöld og fjölga ferðum. �?á tók hann fyrir ferðir á hátíðisdögum. �??�?jóðvegurinn til Eyja á að vera opinn alla daga ársins, sama hvort um er að ræða nýársdag, jóladag, hvítasunnudag, sjómannadag, páskadag eða hvaða aðra daga. Tíðarandinn hefur breyst frá því fyrir 20 til 30 árum þegar eðlilegt þótti að allt væri lokað þessa dag. �?að er bara ekki þannig í dag. Skipið á að sigla fulla áætlun alla daga. �?etta er grunnþjónusta samfélagsins. Ekki lokum við lögreglustöðvum eða sjúkrahúsum þessa daga. Ekki er Hvalfjarðargöngunum lokað þessa daga, jafnvel þó svo önnur leið sé í boði.�??
Grímur sagði að framtíðin í samgöngumálum ráðist mikið af því hvernig nýrri ferju muni reiða af við siglingar í Landeyjahöfn. Gangi það vel muni verða tekið skref fram á við, ef ekki þá þurfi að hugsa hlutina upp á nýtt og fara með frjóum huga yfir sviðið.
�??Er lausnin fólgin í háhraða ferju? �?ær eru gangmiklar, rista lítið, t.d. ein sem ristir rúma 2 metra og er rúmlega 16 metra breið og er sögð geta siglt í 4 metra ölduhæð. Eða þarf að hugsa enn stærra? Við þolum a.m.k. ekki stöðnun, svo mikið er víst,�?? sagði Grímur.
Undir væntingum
Jóhann Jónsson sagði að mikið vantaði upp á að Landeyjahöfn hefði staðist væntingar frá því hún var tekin í notkun árið 2010 og 50% til 60% nýting væri ekki ásættanleg. �??Draumur um að hægt væri að nota höfnina í 4,5 til 5 metra ölduhæð er því miður ekki raunhæfur,�?? sagði Jóhann og bætti við að höfnin og aðstaðan við hana sé of lítil og ferjan sem nú er í smíðum sé líka of lítil og henti illa til siglinga í �?orlákshöfn.
Hann kallar eftir endurbótum á Landeyjahöfn sem hann sagði ekki í sjónmáli og hann hefur áhyggjur af því þegar nýja ferjan þarf að sigla í Landeyjahöfn. �??Gjaldskráin er líka alltof há og þar er engin hemja að hver fjögurra manna fjölskylda þurfi að greiða 200.000 til 500.000 krónur á ári fyrir ferðalög milli lands og Eyja.�??
Jóhann vill sjá breytingar á rekstri Herjólfs og að hagsmunir Eyjamanna verði hafðir að leiðarljósi. Farið verði fyrr á morgnana og ein ferð seinnipart dags verði aðeins fyrir gáma. �??Eftir sjö ára siglingar í Landeyjahöfn er því miður að óbreyttu ekki hægt að hafa miklar væntingar, hvorki um nýtingu eða ódýrari samgöngur. �?eir sem ráða hvorki vilja né skilja við hvað þeir láta okkur Eyjamenn búa við. �?g held að við eigum betra skilið og þá er bara vonin um að úr rætist ein eftir,�?? sagði Jóhann að endingu.
Gunnlaugur stóð í ströngu
Á eftir var pallborð þar sem Gunnlaugur Grettisson, rekstrarstjóri Herjólfs og Guðmundur Helgason frá Vegagerðinni bættust í hópinn. Guðmundur sagðist ekki vera mættur til að sitja fyrir svörum og því mæddi mikið á Gunnlaugi sem reyndi eftir mætti að svara því sem kom fram í máli frummælenda og sneri að Herjólfi og eins spurningum úr sal. Hann sagðist geta verið sammála mörgu en við margt væri ekki ráðið.
Eimskip sæi um rekstur Herjólfs samkvæmt samningi við Vegagerðina og mjög margt að því sem verið væri að gagnrýna væri einfaldlega bundið í samningi s.s. gjaldskrá og hvernig hún breyttist með tilliti til Ferjuvísitölu�??, fjöldi ferða, meðhöndlun afsláttakorta og fleira. Gunnlaugur minnti á að Eimskip hefði ekki sótt allar þær hækkanir sem vísitalan kvæði á um. Einnig að sl. tvö ár hefðu Vegagerðin og Eimskip bætt við um 40 ferðum í sumaráætlun og nú væri verið að bæta við rúmlega 100 til viðbótar við það. Hann sagði að tekist hefði ágætlega að vinda ofan af biðlistum en það væri verkefni sem þyrfti alltaf að vera í skoðun. Bókunarkerfið sem verið væri að nota sé í notkun um allan heim en vandamálið ef væri að það væri oft fullt fyrir bíla og þá staðreynd að ásókn væri mikill.
Best komið hjá einkaaðila
Spurt var hver hefði ákveðið að fá Baldur í afleysingar fyrir Herjólfs og svaraði Gunnlaugur því að það væri Vegagerðarinnar að sjá um það að finna afleysingaskip. Leitað hefði verið til útgerðar Baldurs með þessa afleysingu núna í fjórða skiptið. Gunnlaugur sagði að ekki hefði fundist annað skip til að leysa Herjólf af hólmi á meðan Herjólfur er slipp og að margir hefðu á síðustu árum reynt að finna skip en án árangurs. �?á bað hann fólk að gæta allrar sanngirni í samskiptum við starfsfólk Herjólfs og Baldurs. �??�?etta fólk er að gera sitt besta og vinnur sín störf af fullum heilindum og samviskusemi, oft við mjög erfiðar aðstæður,�?? sagði Gunnlaugur og var mikið niðri fyrir um framkomu sumra viðskiptavina.
Hann sagði líka að tölur um rekstrarafgang sem komið hefði fram hjá Ásmundi og Grími væru þættir sem hann vildi alls ekki ræða enda um að ræða rekstrarsamning í kjölfar útboðs þar hart hafi verið barist um verkið. �??Núna er Herjólfur í slipp og það er rekstraraðilans að greiða slipptökuna. �?essu verðum við að gera ráð fyrir ásamt ýmsum öðrum kostnaði sem er á ábyrgð rekstraraðila,�?? sagði Gunnlaugur. Að lokum sagði Gunnlaugur að það væri hans einlæga mat að rekstrinum væri best fyrir komið hjá einkaaðila og þar væri Eimskip fremst í flokki en auðvitað væri hann vanhæfur í að meta það.