Nú þegar jólin eru að baki og nýtt ár gengið í garð er ekki annað hægt en að líta fram á veginn og halda ótrautt áfram. En áður en það verður gert vil ég líta örlítið til baka á áramótin og �?rettándann og ræða um flugelda.
Flugeldar voru augljóslega mikið í umræðunni fyrir áramótin, enda sá tími sem almenningi gefst leyfi til að sýsla með þá. Umræðan beindist þó að miklu leyti að skaðsemi þeirra frekar en að einhverju öðru og má segja þetta hafi verið hálfgert hitamál. Sævar Helgi Bragason, ritstjóri Stjörnufræðivefsins lá t.a.m. ekki á sínum skoðunum og lagði til að banna ætti almenna notkun flugelda vegna reyk- og rykmengunar, sóðaskaps og hávaðamengunar. Lagði Sævar Helgi til að landsmenn myndu frekar styrkja Björgunarsveitir með beinum fjárframlögum í stað þess að kaupa flugelda en eins og flestir vita er flugeldasalan stærsta fjáröflun björgunarsveita landsins.
Daginn eftir kom síðan svar á Vísindavefnum við spurningunni �??Kemur ekki gífurleg mengun af öllum þessum flugeldum um áramótin?�?? Stutta svarið var já þar sem í vetrarstillum getur ryk safnast saman í andrúmsloftinu en við slíkar aðstæður um áramót getur magnið orðið hundraðfalt hærra en æskilegt er. Í raun getur styrkur þess verið á stærðargráðu náttúruhamfara eins og þegar eldfjallaaska berst til Reykjavíkur. Segir jafnframt að vegna ýmissa samfélagsbreytinga hefur magn innfluttra flugelda fjórfaldast síðustu 20 árin og mengunin aukist í takt við það.
Svifryk vegna flugelda inniheldur hættuleg efni eins og þungmálmana blý, kopar, sink og króm og er talið að flugeldar beri ábyrgð á allt að 10-30% losun þessara efna á ársgrundvelli. �?líkt annarri mengun sem oft er staðbundin þá er flugeldamengunin alltumlykjandi og þess vegna erfitt fyrir fólk sem er sérstaklega viðkvæmt fyrir menguninni að forðast hana. �?ungmálmarnir brotna í þokkabót ekki niður og verða því eftir í umhverfinu og geta borist langar leiðir með vindum og vatni.
�?að hefur skapast hefð fyrir flugeldum á Íslandi yfir áramót eins og víða annars staðar en er hægt að réttlæta hefðir sem við vitum að eru slæmar fyrir umhverfið, menn og aðrar lifandi verur? Ber okkur ekki að virða rétt hvers og eins til að þurfa ekki að anda að sér lofti sem er mengað af völdum annarra?
�?g hef aðallega rætt um mengun í þessum pistli en eins og kom t.d. fram hjá Sævari Helga þá fylgja ýmsir aðrir ókostir líka. Ekki má heldur vanmeta slysahættuna eins og sást í kvöldfréttum á nýársdag en minnstu munaði að illa færi þegar skotterta sprakk fyrirvaralaust við jörðu í miðju íbúðarhverfi. Kannski verður brugðið á það ráð í framtíðinni að almenn notkun flugelda verði bönnuð og eingöngu fagmenn fái að skjóta upp flugeldum eins tíðkast erlendis. �?að væri í það minnsta skynsamlegra en eins og við vitum þá fer ekki skynsemi og skemmtun ekki alltaf saman.