Í morgun var tilkynnt um að Vinnslustöðin hyggist setja togarann Þórunni Sveinsdóttur á sölu. Fjöldi spurninga vakna hjá öllum þeim sem hafa lífsviðurværi sitt af sjávarútvegi. Til að svara nokkrum þeirra ræddum við við Sigurgeir Brynjar Kristgeirsson – Binna í Vinnslustöðinni um stöðu fyrirtækisins, ástæður þess að til standi að selja skipið og þá óvissu sem greinin er í um þessar mundir.

Inntur eftir svörum um hverjar helstu forsendur hafi verið fyrir því að setja Þórunni VE á söluskrá núna og hvort þetta sé hluti af fyrirliggjandi hagræðingaráætlun eða​ hvort ytri aðstæður eins og veiðigjöld og minnkandi veiðiráðgjöf séu að ​hafa áhrif segir Binni að á undanförnum tveimur árum hafi forsvarsmenn fyrirtækisins verið með plön um að byggja ný skip.

„Við vorum búin að hanna og fá tilboð erlendis frá í nýsmíði.   Nýr 29 metra togbátur kostaði skv. tilboðum sem okkur bárust 18 milljónir evra, eða jafngildi 2,6 milljarða króna.  Kap og Drangavík eru orðin gömul og lúin skip og tímabært að endurnýja þau.  Við vorum sem sagt að velta fyrir okkur frekari uppbyggingu skipa félagsins á þeim nótum sem okkur hefur reynst vel í Breka.  Minni olíunotkun, minna kolefnisfótspor og meiri afli á togtíma. Það var stefnan.“

Þessi ákvörðun okkar skrifast alfarið á fyrirhugað frumvarp

„En þá datt nýrri ríkisstjórn í hug að nú væri ráð að tvöfalda auðlindaskatt, svokallað veiðigjald.  Það þýðir í okkar tilfelli viðbótarálögur sem samsvara 840 milljónum króna.  Svona til að setja það í samhengi við kaupverð tveggja 29 metra togbáta, sem væri þá 5,2 milljarðar, þá væri afborganabirgði þeirra 260 milljónir á ári auk vaxta upp á 210 milljónir króna.  Samtals er þetta 470 milljónir króna en það á að skattleggja okkur upp á 840 milljónir króna, svona jafngildi fjögurra 29 metra togbáta.  Það þarf ekki mikinn snilling til að sjá að þetta gengur ekki upp!

Þessi ákvörðun okkar skrifast því alfarið á fyrirhugað frumvarp.  Við getum ekki annað en lagt trúnað á það sem ríkisstjórnin leggur fram í frumvarpi.  Þetta er þeirra ásetningur.  Og þó það verði kannski ekki í sumar, þá er ljóst í mínum huga að þau munu koma þessu fram.  Þau telja að það sé stemming fyrir þessum skattahækkunum og ætla að nýta sér þá bylgju,” segir hann.

Aðal markmiðið er að Vinnslustöðin sé rekin með hagnaði og hafi þannig getu til að standa við sínar skuldbindingar

Á hvaða hátt mun salan á Þórunni hafa áhrif á heildarrekstur félagsins og skuldastöðuna – er þetta fyrsta skrefið í stærra söluferli eigna?

Okkar markmið er skýrt, eins og farið var yfir á aðalfundi félagsins.  Við stöðvum nýfjárfestingar, seljum eignir til að lækka skuldir og verðum síðan að ráðast í kostnaðarlækkun.  Við verðum að standa af okkur þessar álögur og koma félaginu í gegn um þær.   Við verðum að reka félagið með hagnaði á næstu árum svo okkur takist að greiða niður skuldir samhliða því sem ég lýsti hér að framan.

En satt best að segja þá gerum við okkur ekki grein fyrir öllu.  Hvaða áhrif hefur strandveiðifrumvarpið á okkur?  Hver verður hin endanlega niðurstaða með veiðigjöldin?  Við erum bara ekki með þetta á hreinu núna en við vitum að við þurfum að borga meiri skatta til ríkisins.

En aðal markmiðið er að Vinnslustöðin sé rekin með hagnaði og hafi þannig getu til að standa við sínar skuldbindingar, bæði í bönkum sem og þær sem við viljum takast á hendur hér í Eyjum.

Ætlum að halda aflaheimildum félagsins

Aðspurður um hvaða framtíð bíði áhafnarinnar á Þórunni og verður reynt að flytja fólk yfir á önnur skip eða í aðrar einingar VSV segir Binni að hér hafi einungis verið að tilkynna áhöfn að skipið væri til sölu.

„Okkur fannst það bara heiðarlegra að gera það heldur en að áhöfnin væri að heyra sífelldar sögusagnir um að skipið væri til sölu.  Ég hef t.d. hringt nokkrum sinnum í Óskar Þór, frá því að við keyptum Þórunni Sveins, að það stæði ekki til að selja skipið, eins og þráfelldur orðrómur var um. Það á svo eftir að selja, ef ásættanlegt verð fæst, og sjá hvað við gerum í kjölfarið.  Við ætlum að halda aflaheimildum félagsins.  Þær eru grundvöllur teknanna og rekstrar félagsins.  Við tökum bara eitt skref í einu og sjáum hvað gerist næst.“

Getur þú skýrt nánar hvernig hækkun veiðigjalda hefur beinlínis haft áhrif á fjárfestingar, eins og í endurnýjun á botnfiskflota?

Eins og ég lýsti áðan, þá blasir við mér að við getum ekki endurnýjað skipin á næstu árum eða áratugum.  Það sem er alvarlegt, og enginn skilur, er að við tvöföldun veiðigjaldanna hverfur hagnaður út úr útgerðinni.  Þá er ekkert eftir til að borga af lánum, ráðast í nýfjárfestingar eða borga arð.  Það verður fjármagnsflótti sem mun hafa alvarlegar afleiðingar á sjávarútveginn í fyrstu umferð.  Í þeirri næstu verða það sjávarbyggðirnar og þeir sem þar búa sem verða fyrir áhrifum og að lokum þjóðarbúið í heild með lægri tekjum.  Hvar sem farið er um heiminn sjá menn afleiðingar ríkisvæðingar og ofurskattlagningar.  Þær enda allar á einn veg:  með fátækari samfélögum.

„Bjartsýnn á að við komumst í gegn um skaflinn”

Spurður um hvernig hann sjái næstu ár þróast fyrir Vinnslustöðina, sérstaklega í ljósi núverandi hagræðingaraðgerða og skulda svarar Binni:

„Þetta er afar áhugaverð spurning.  Við vorum í miðri stefnumótunarvinnu um framtíð félagsins.  Þar vorum við að leggja á ráðin um að byggja upp skipaflota félagsins auk annars, eins og ég nefndi áðan.  En þá bárust okkur fréttir af tvöföldun auðlindaskatts.  Það hefur afleiðingar sem ég hef lýst hér að framan.

Þegar við sjáum hvað stjórnvöld ætla, þá verðum við að sjálfsögðu að endurmeta stöðuna.  Satt best að segja er ég ekki bjartsýnn á framtíðina fyrir okkar hönd, starfsmanna okkar eða þjóðarinnar.  Því miður.

En ég ætla bara að vona að stjórnmálamenn sjái að sér og snúi sér að því að auka verðmætasköpun og hækka þannig tekjur ríkis og sveitarfélaga og hverfi að þeirri braut að lausn allra vandamála sé að skattleggja atvinnuvegi landsmanna og vega að landsbyggðinni, næg hefur varnarbaráttan verið þar í gegnum árin.“

Ertu bjartsýnn um að hægt verði að rétta við reksturinn – og ef svo er, með hvaða skrefum?

Rekstur félagsins á síðasta ári var ekki slæmur, þrátt fyrir tap.  Tapið skýrist fyrst og fremst af loðnuleysi.  Þar til viðbótar erum við með mikinn vaxtakostnað vegna skuldsetningar við kaup á Ós, Leo Seafood og uppbyggingar á fiskvinnsluhúsum.

Já, ég er bjartsýnn á að við komumst í gegn um skaflinn.  En eins og ég sagði áðan, þá er ég ekki bjartsýnn á framtíð íslensks sjávarútvegs, því miður.  Segjum nú sem svo að við náum vopnum okkar, hagræðum og lækkum kostnað og okkur takist að auka tekjur einnig.  Sem sagt komast í ásættanlegan hagnað.  Hvað gerist þá næst?  Hækkun sérstakra skatta á greinina.  Og til hvers var þá barist?