Ævintýri í Hrauney
Hrauney
Óli Gränz við bómu í Hrauney. Hún var notuð til að hífa vistir og varning upp í eyna og til að slaka lunda og öðru sem aflaðst niður í bát. Ljósmynd/Ragnar Jónsson.

Óli Gränz er heiti endurminninga Carls Ólafs Gränz, iðnmeistara og gleðigjafa, frá Vestmannaeyjum. Hann fæddist í Eyjum 16. janúar 1941 og hefur lagt gjörva hönd á margt á lífsleiðinni. Var ungur til sjós og síðar farsæll iðnaðarmaður, rak bílaleigu og verslun, settist á Alþingi og allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna, var bókaútgefandi á heimsvísu og mikilvirkur í félagsmálum. Óli segir frá æsku sinni og uppvexti, þátttöku í atvinnulífi og pólitík, einkamálum, prakkarastrikum og eldgosunum í Surtsey og Heimaey. Bókin er 315 bls. og prýdd fjölda mynda. Guðni Einarsson skráði. Útgefandi er Bókaútgáfan Hólar. Hér birtast tveir stuttir kaflar úr bókinni.

„Við Hjalli (Hjálmar Guðnason) tókum Hrauney á leigu 1968 ásamt Gauja á Látrum, Guðjóni Þ. Jónssyni, og Kela í Sandprýði, Þorkeli Húnbogasyni Andersen, og byggðum veiðihúsið Hraunbæ í Hrauney. Það var byggt úr einingum sem við höfðum smíðað í landi. Kofinn vó alls fjögur tonn og tvö hundruð kíló. Við settum langan kaðal í kringum toppinn á Hrauney, í 92 metra hæð, og svo voru margir teinar alla leið niður í sjó. Við hífðum einingarnar, með gleri og öllu saman, upp í eyna á kaðlinum. Hvert hlass var um 300 kíló. Þegar báturinn tók í snerist upp á kaðalinn og mótstaðan var það mikil að hver hífa lyftist hægt upp úr bátnum og snerti aldrei sjó.

Hjalli hafði ekki haft neina trú á þessu og ef fyrsta hífan hefði ekki heppnast hefði ekki orðið neitt framhald á þessari aðferð. Hlössin fóru rólega upp í 60 metra hæð við kofastæðið. Þá var gefið merki úr eynni, kúplað frá á bátnum og hlassið dró hann aftur á bak og lagðist mjúklega við kofastæðið. Þeir komu úr hinum úteyjunum til að sjá þetta undur. Voru allir búnir að hífa efnið í sína kofa upp í eyjarnar á lúkunum.

Einu sinni kom Sigurgeir Jónasson, Álseyingur, ljósmyndari og lundaveiðimaður frá Skuld, og sagði: „Óli, þú ert búinn að eyðileggja úteyjalífið í Vestmannaeyjum. Þú ert kominn með kæliskáp!“ Við vorum með gasknúinn kæliskáp og eldavél auk þess sem þetta var fyrsti úteyjakofinn með þreföldu gleri. Það var bara upp á húmorinn. Svo kom Sigurgeir hálfum mánuði seinna og spurði hvar ég hefði fengið kæliskápinn? Nú eru allir komnir með kæliskápa, sánaklefa og annan lúxus í úteyjarnar og flottasti kofinn er í Álsey.

Hjalli var eini alvöru lundaveiðimaðurinn í okkar hópi og vanur lundaveiðum, búinn að vera í nokkur sumur í Álsey með Ella í Ólafshúsum, Erlendi Jónssyni, sem var hálfbróðir Guðna, pabba Hjalla. Svo missti Hjalli áhugann á veiðinni. Eftir það veiddum við bara í soðið fyrir fjölskyldur okkar.”

 

Hrauney, taka ut kofann
Úteyjamenn komu í Hrauney og tóku út veiðihúsið Hraunbæ. F.v.: Páll Steingrímsson Helliseyingur, Hjálmar Guðnason Hrauneyingur, Álseyingarnir Guðlaugur Sigurgeirsson og Torfi Haraldsson og Hrauneyingarnir Óli Gränz og Þorkell Húnbogason. Ljósmynd/Sigurgeir Jónasson.

Meistaraskytta fyrir slysni

„Steini stóri, Aðalsteinn Sigurjónsson bankaútibússtjóri, kom nokkrum sinnum í Hrauney til að slappa af. Hann var alltaf árrisull og yndislegur vinur. Einu sinni ræsti hann mig og sagði: „Það er máfur hérna í byggðinni. Skjóttu hann!“ Við vildum bægja máfunum frá lundabyggðinni. Ég sagði honum að ég væri sofandi og ætlaði að sofa áfram. Hann skyldi bara skjóta máfinn sjálfur. Eftir smástund vakti hann mig aftur og sagði: „Máfurinn er hér enn.“ Ég fór út með riffilinn og fretaði á máfinn. Ég heyri enn hláturinn í Steina þegar máfurinn tók flugið hlæjandi á burt. Svo, þegar fuglinn var kominn vel út fyrir eyjuna, stífnaði hann upp og skrúfaðist niður í sjó, steindauður. Þá hætti Steini að hlæja og spurði: „Óli, hvað skeði?“ Ég svaraði því til að ég væri á nærbrókunum og hefði þurft að skjóta máfinn þannig að hann kæmi sér sjálfur út af eynni áður en hann dræpist. Steini trúði því að ég væri meistaraskytta.

Einhverju sinni vorum þeir Hjalli og Gaui á Látrum úti í Hrauney. Það var mjög gott veður og Anna Svala, kona Gauja, hringdi í mig og spurði hvort ég væri ekki til í að skreppa aðeins út í Hrauney. Hún var þá kasólétt. Gaui og Hjalli höfðu boðið Ameríkana með sér og hann býsnaðist mikið yfir því að hafa farið upp 32 metra á bandi og fannst það mikið afrek og glæfralegt.

Þeir sátu í mestu makindum í kofanum þegar Anna Svala kom þar inn með óléttubumbuna og spurði: „Hvað segið þið, strákar?“ Ameríkaninn varð orðlaus en þetta vafðist ekkert fyrir Önnu Svölu þótt ekki væri hún kona einsömul.”

Nýjustu fréttir

Álfsnes, kjarnaborun og höfnin
Vestmannaeyjar, eyjan okkar
Dýpkun gengur hægt – betri horfur síðar í vikunni
Spurt og svarað: Arndís María frá Eyjalistanum
Eitt tilboð í Gjábakkakant – samið niður eftir opnun
Frábæru Íslandsmóti í sveitakeppni í Boccia lokið
Átta dagar og engin svör frá ráðherrum
Dýpkun gekk illa í morgun

Góð ráð fyrir siglingu

Sjóveiki

Hvað er sjóveiki?

Sjóveiki er misræmi milli skynfæra líkamans sem senda boð til heilans um hreyfingu – kyrrstöðu.

Þegar einstaklingur er úti á sjó þá nema skynjarar í vökvafylltum gangi í innra eyra hreyfingu og senda boð til heilans að einstaklingur sé á hreyfingu. Augun senda hins vegar boð til heilans um að viðkomandi sé kyrr. Heilinn á erfitt með að vinna úr þessum misvísandi og ósamræmdu upplýsingum og sendir skilaboð til magans um að tæma sig – þ.e. veldur uppköstum.

Einkenni sjóveiki eru þreyta, ógleði, svimi, svitakóf og uppköst.

Góð ráð til að hindra sjóveiki:

  • Góð hvíld daginn fyrir brottför. Að fara seint að sofa og snemma um borð í bát fer ekki vel saman ef fólk er hætt við sjóveiki.
  • Forðist áfenga drykki daginn fyrir brottför
  • Forðist djúpsteiktan, brasaðan eða saltan mat daginn fyrir siglingu.
  • Borðið góðan morgunverð. Borðið gjarnan hvítt brauð, hafragraut og ávexti þó ekki sítrus ávexti.
  • Forðist mikið koffein. Mikið kaffi er ekki það sem maganum líkar fyrir sjóferð.
  • Hafðu mat með þér á sjó. Gott er að hafa samlokur með kjúklingi eða kalkún. Kjötið er fitusnautt og brauðið er róandi í maga. Hafðu endilega eitthvað til að grípa í sem er létt í maga. Bananar eru mjög góðir til að narta í ef þú finnur fyrir ógleði en einnig er gott að hafa létt kex eða annað sem er ekki salt eða fitumikið.
  • Drekkið vel af vatni en einnig er gott er að drekka kóla drykki eða engiferöl í sjóferðinni

Lyf við sjóveiki þ.e. lyf sem slá á einkennin og fást án lyfseðils í apóteki.

  • Koffínátín – fæst án lyfseðils
  • Postafen – fæst án lyfseðils
  • Scopolamin plástur – lyfseðilsskyltEinnig má fá armbönd gegn ferðaveiki sem sumir telja að hjálpi.

Önnur ráð:

  • Engifer er jurt sem nýlega hefur fengið aukna athygli vegna þess að því er haldið fram að hún geti slegið á ógleði sem fylgir sjóveiki. Til forna tuggðu kínverskir sjómenn engiferrót til að draga úr sjóveiki. Flest lyf sem virka á ógleði verka á heilann en engifer virkar aðeins á magann. Ráðlagt er að taka 1000 mg. hylki hálftíma fyrir brottför. Einnig má taka eitt eða tvö 500 mg. hylki sem eru til viðbótar á ferðalaginu. Ekki er ráðlagt að drekka coke með engifertöflum.
  • Piparminta og te eru einnig gömul húsráð við ferðaveiki.
  • Sumum finnst betra að taka sýrujafnandi töflur, Alminox eða slíkt áður en þú heldur á sjó og þá er gott að hafa box með út á sjó.

Hvar í skipinu er best að vera o.fl.

  • Minna finnst fyrir hreyfingu og veltingi ef maður er staddur næst miðju bátsins.
  • Mörgum finnst gott að vera í kulda, t.d.að vera úti á dekki og láta vindinn leika um sig.
  • Matarlykt fer illa í þá sem hætt er við sjóveiki og einnig pústið frá bátnum.

Þungun:

Þungaðar konur sem þjást af sjóveiki mega nota koffinátín í litlum skömmtum en best er að ráðfæra sig við lækni eða lyfjafræðing.
Þunguðum konum er ekki ráðlagt að nota engifer þar sem það er ekki staðfest hvort það geti haft skaðleg áhrif á fóstur.

Eyjafréttir
Friðhelgisyfirlýsing

Þessi vefsíða notar fótspor til að við getum veitt þér bestu notendaupplifun. Upplýsingar um fótspor eru geymdar í vafranum þínum og framkvæma aðgerðir eins og að þekkja þig þegar þú kemur aftur á vefsíðu okkar og hjálpa teymi okkar að skilja hvaða hluta vefsíðunnar þér finnst áhugaverðast og gagnlegast.