Í þessari bók er fjallað um ótrúlegt lífshlaup �?nnu Kristjánsdóttur vélfræðings sem var ein af fyrstu Íslendingunum sem lét leiðrétta kyn sitt. Hún vissi frá blautu barnsbeini að hún hefði fæðst í röngum líkama. Anna fæddist í Höfðaborginni í Reykjavík, hverfi sem byggt var til bráðabirgða í mikilli húsnæðiseklu snemma á fimmta áratug síðustu aldar. Hún fór ung til sjós, gekk í Vélskólann, gifti sig og eignaðist þrjú börn. Hún lék hlutverk sitt sem harður sjómaður þar til hún gat ekki meira og ákvað að berjast fyrir tilveru sinni sem kona. Hún bjó í Vestmannaeyjum í nokkur ár og var vélstjóri á Vestmannaey VE.
Guðríður Haraldsdóttir, blaðamaður með meiru, skráði sögu �?nnu. Hér verður stiklað á stóru og birtir nokkrir kaflar og kaflabrot úr bókinni.
Prinsessudraumar
Mig dreymdi um að verða prinessa þegar ég yrði stór og ætlaði einnig að verða eins og móðir mín og drekka kaffi með nágrannakonunum. Svo var mér kippt snöggt og harkalega út úr draumunum þegar ég varð vitni að slagsmálum og gráti. Foreldrarnir að slást og bræður mínir að reyna að stilla til friðar. �?g fór óttaslegin í felur. �?g man líka vel eftir því þegar öll ljós voru slökkt og okkur sagt að fela okkur og alls ekki fara til dyra því vondi karlinn væri úti. �?að voru væntanlega rukkarar. Góðar minningar á ég auðvitað líka, eins og þegar Unnur frænka eða afi komu í heimsókn og gáfu okkur sælgæti. Ragnar í næsta húsi fannst mér alltaf leiðinlegur þegar hann kom í heimsókn og hann og pabbi skáluðu, einnig Bessi frændi þegar hann drakk með foreldrum mínum. En ég man líka eftir því þegar Bessi var á togara og kom færandi hendi með heila lúðu á bakinu heim til okkar. Lúðan var svo stór að mér fannst hún ná yfir allt eldhúsgólfið.
Hugboð
Ein mögnuð bernskuminning tengist Jóni Sigurði, elsta bróður mínum sem kallaði yfir sig reiði föður okkar … um tíma.
�?eir ætluðu saman á sjóinn, Nonni bróðir, Bessi frændi og Ragnar á 21. Veðrið var leiðinlegt og þeir söfnuðust saman á heimili mínu þetta kvöld. Mér fannst eitthvað kaldranalegt við að horfa á eftir þeim út í leigubílinn en hugsaði ekki meira um það. Undir morgun kom Nonni bróðir óvænt heim aftur og pabbi, gamli sjómaðurinn, varð sár, skammaði Nonna fyrir að svíkjast undan þessu fína plássi en Nonni fór beint í rúmið. Margir dagar liðu og alltaf var Nonni í rúminu þegar ég kom heim úr skólanum.
Einn daginn, þegar ég kom heim, var Nonni kominn á fætur en mamma farin að gráta. Skipið var horfið, Bessi frændi og Ragnar á 21 komu aldrei aftur, Nonni vinur minn syrgði föður sinn en bróðir minn lifir enn, meira en hálfri öld síðar.
Einhver óhugur hafði verið í Nonna þar sem hann sat í aftursæti leigubíls þetta kvöld ásamt Pétri bróður okkar sem hafði fengið að fara með niður á togarabryggju. Ragnar nágranni var kominn um borð og beið staðfestingar skipstjórans á því að Nonni fengi síðasta lausa plássið.
�?á var eins og Nonni sæi ljósahjúp yfir skipinu og allt í einu fannst honum hann fá aðstoð við að opna bíldyrnar. Hann heyrði ókunnuga rödd segja honum að koma sér út og síðan var hann eins og dreginn út úr bílnum. Hann sagði Pétri bróður að koma og saman hlupu þeir á burt, alla leið upp á Arnarhól. Pétur hafði ekkert séð, hann var móður eftir hlaupin en Nonni blés varla úr nös.
Bræður mínir biðu um stund og gengu síðan rólega í átt að Arnarhvoli. �?egar togarinn, sem hét Júlí, var kominn út úr höfninni sá Nonni að ljósboginn var enn þá yfir togaranum en enn sá Pétur ekkert. Júlí fórst á Nýfundnalandsmiðum í þessari ferð og með honum þrjátíu menn.
Skömmu eftir þessa óvæntu heimkomu Nonna hvarf móðir mín af heimilinu í nokkra daga eftir einn drykkjutúrinn. Jeddý á 64 kvartaði við barnaverndarnefnd og við þrjú yngstu systkinin vorum send í sveit, í Reykjahlíð í Mosfellssveit. �?etta var í apríl 1959 og ég á áttunda árinu.
Ekki grunaði mig að Reykjahlíð yrði heimili mitt næstu árin og draumur minn um að búa í steinhúsi rættist á þennan hátt.
Endaslepp helgarferð
Sumarið 1963 ákvað ég að skreppa í helgarferð til Reykjavíkur, fara á völlinn og sjá KR spila fótboltaleik og síðan til foreldra minna sem ég hafði ekki hitt mánuðum saman. �?g var orðin svo stálpuð að óhætt þótti að sleppa mér einni í burtu.
Eftir leikinn gekk ég frá Laugardalsvelli niður í Höfðaborg. �?egar ég kom yfir Nóatúnið og inn í Höfðaborgarhverfið veitti ég athygli lögreglubíl sem ók um. �?að var eins og lögreglan væri að leita að einhverju. �?g hélt áfram en hægði samt á mér til að athuga hvað lögreglan væri að gera inni í hverfinu. �?egar ég kom að horninu á milli Höfðaborgar 68 og 69 kom lögreglubíllinn þangað og þrír lögreglumenn fóru úr bílnum og gengu á undan mér meðfram húsinu, rakleitt að íbúðinni á númer 65, heimili foreldra minna, og bönkuðu. �?eim var hleypt inn og komu út skömmu síðar með tvær dauðadrukknar manneskjur og fóru með þær út í svörtu Maríu. �?etta voru tveir af drykkjufélögum foreldra minna og ég áttaði mig á því að ég yrði seint velkomin heim við þessar aðstæður.
�?g hélt áfram göngu minni og fór til Stellu móðursystur minnar sem bjó að Laugavegi 165 með sinni stóru fjölskyldu og búin að kveðja braggann í Kamp Knox þar sem hún hafði eytt mörgum árum. �?ar var ég fram á kvöld þar til ég tók rútuna aftur heim á barnaheimilið. �?arna var farið að líða að lokum veru minnar í Reykjahlíð.
Vorið 1966, þegar Anna var 14 ára og sá fyrir endann á skyldunáminu, ákvað hún að fara á sjóinn en sjómennska var eins og hver önnur herskylda í fjölskyldu hennar.
Ha, póstbátur?
Fyrsti túrinn gekk vel. �?að var gott veður allan tímann og sjóveikin gerði ekki vart við sig. En mikið skelfing fannst mér túrinn langur og erfitt að aðlaga sig vöktunum, sex tímum á dekki og sex tímum í koju. �?essar tvær vikur voru sem heil eilífð. Fleiri unglingar voru um borð, skólastrákar eins og Jón Már sem þó var þremur árum eldri en ég, synir Péturs skipstjóra, Eyjólfur sem hafði lokið fyrsta bekk í Stýrimannaskólanum og var 2. stýrimaður og Pétur sem var hálfdrættingur eins og ég. �?á voru tveir útlendingar um borð, Englendingur og Skoti, báðir listmálarar sem dunduðu sér á frívöktunum við að gera skissur að málverkum.
Aðbúnaðurinn var ekki upp á sitt besta. �?g svaf í forlúkar uppi, en þar voru kojur fyrir sex manns þótt ekki væru allar notaðar, og tvö salerni voru fram í fyrir um tuttugu háseta. �?að voru gerðar nokkrar tilraunir til að láta mig hlaupa eftir kjölsvínum og togklukkum, en þökk sé Jóni Má tókst mér að komast hjá hrekkjunum. Svo kom sunnudagur á sjó og hásetarnir héldu áfram tilraunum sínum til hrekkjabragða: �??Nú kemur póstbáturinn í dag,�?? sögðu þeir og ég hló að þeim. Svo leið túrinn og það kom annar sunnudagur og við vorum við það að fylla skipið, nærri 300 tonn af blönduðum afla, og enn héldu sumir áfram að tala um póstbátinn. Enn hló ég að þeim og fór í koju eftir morgunvaktina uppfull tilhlökkunar að fara í land morguninn eftir.
�?egar ég vaknaði um kvöldmatarleytið og fór aftur í borðsal brá mér heldur betur. Menn voru að lesa ný dagblöð í borðsalnum og innan um mennina sem lásu ný blöðin, sat maður sem ég hafði aldrei séð áður.
Getur verið að póstbáturinn sé til? hugsaði ég en fékk svo skýringuna á póstsendingunni. Surprise GK-4 frá Hafnarfirði var nýkominn á miðin og maðurinn sem ég sá hafði veikst þar um borð á útleiðinni og þurfti að komast í land og undir læknishendur. Um leið og hann kom yfir til okkar sem áttum að vera í höfn morguninn eftir, kom bunkinn af nýjustu dagblöðunum.
Haustið 1974 tók Anna sér ársfrí frá námi í Vélskólanum og réði sig á nýjan skuttogara frá Vestmannaeyjum. Hér birtast kaflabrot, frá þeim tíma.
Ást og hjónaband
Veran á Vestmannaey var einstaklega skemmtileg en í fyrsta fríinu hitti ég Helgu og átti með henni ástarfund sem bar ávöxt.
�?að má auðvitað deila um hversu skynsamlegt það er að hefja samband svona fljótt en okkur fannst við vera reiðubúin og þungunin var staðreynd.
�?g bjó enn á Nesvegi en eftir áramótin tókum við á leigu þriggja herbergja íbúð við Rauðarárstíg 32, örskammt frá skólanum og þar bjuggum við í nokkur ár. �?g hélt áfram á Vestmannaey og á afar góðar minningar frá vertíðinni þar.
�?nnur vaktin á dekkinu var eingöngu skipuð mönnum með réttindi sem stýrimenn og ég hafði lúmskt gaman af því að sá sem bar ábyrgð á nálakörfunni hafði farmannaréttindi upp á vasann. �?etta var Björn �?orleifsson frá Hafnarfirði, hann hafði fylgt skipinu til Eyja og var kominn á sextugsaldurinn. Hann hafði byrjað til sjós fyrir stríð og var háseti á seglskipinu Arctic þegar það var hertekið árið 1941. Björn sat um tíma saklaus í bresku herfangelsi, var pyntaður og grunaður um að vera njósnari �?jóðverja. Hin vaktin, bátsmannsvaktin, var kannski minna menntuð en skilaði sínu með prýði.
Allt gekk vel og heima beið Helga, sífellt framþyngri.
Mögulega átti ég þarna mín bestu ár.