Nú þegar tillögur Hafró um hámarksafla fyrir næsta fiskveiðiár liggja fyrir, þá ætla ég aðeins að fara yfir málin og byrja á loðnunni.

Fyrir síðustu áramót gaf Hafró það út að þeir áætluðu að loðnuafli á vertíðinni yrði að hámarki 35-40 þúsund tonn. Eftir áramót hins vegar fylltist allt af loðnu og endaði vertíðin í 200 þúsund tonnum, eða fimmfalt það sem Hafró hafði áætlað og miðað við þau samtöl sem ég hef átt við loðnusjómenn, þá voru menn almennt á þeirri skoðun að óhætt hefði verið að veiða helmingi meira, eða tífalt það sem Hafró lagði til í sínum fyrstu tölum. Talið er að vertíðin hafi skilað 35 milljörðum, en hefði því án inngrips Hafró hugsanlega getað skilað allt að 70 milljarða vertíð og munurinn er svolítið sláandi þegar það er borið saman við fyrstu tölur frá því í haust, sem sennilega hefði þá skilað aðeins um 7 milljarða vertíð.

Margir sjómenn eru á því að þessi góði árangur núna sé vegna þess að útgerðirnar, m.a. hér í Eyjum, hefðu tekið þá ákvörðun að veiða loðnuna eingöngu með nót, enda þekkt að þegar togað er í gegnum loðnutorfur að þær eigi það til að splundrast.

Hafró er búið að gefa út þær fréttir að áætlaður loðnukvóti á næstu vertíð verði allt að 400 þúsund tonn, en ef miðað er við reynsluna af vinnubrögðum Hafró hingað til, þá verður loðnuveiðin á næsta ári sennilega einhver staðar á milli 10 þúsund og 800 þúsund tonn, enda hafa úteikningar Hafró með loðnuna aldrei staðist og væri nær að gefa út einhvern lágmarks kvóta og taka ákvörðun um framhaldið þegar vertíðin er hafin, enda eini rétti mælikvarðinn á hversu mikið magn er á ferðinni.

Ef allt væri eðlilegt í tillögum og útreikningum Hafró, þá hefði maður haldið að þar sem þetta mikla magn af æti væri í hafinu í kringum landið okkar, þá myndi í framhaldinu fylgja verulega aukning í þorskkvóta, en svo er alls ekki og maður fær það svolítið á tilfinninguna að Hafró sé enn föst í þeirri spá sem þeir gáfu út fyrir 2 árum síðan um að næstu 3 árin yrðu, að óbreyttu, niðurskurður á þorski.

Að mínu mati eru þessar spár Hafró um þorskgengd á Íslandsmiðum hreinasta þvæla og eiginlega ekkert annað og þegar maður skoðar breytingar á öðrum tegundum, þá virðist vera svona einhverskonar regla í gangi um það að ef einhver tegund fór upp á síðasta ári, þá ætti hún að fara niður á þessu ári og öfugt.

Tökum dæmi. Síldarkvótinn var aukinn fyrir þetta ár en var skorinn niður fyrir það næsta. Ýsukvótinn var aukinn síðast en skorinn niður fyrir næsta fiskveiðiár verulega og það þrátt fyrir að fram komi í gögnum Hafró að árgangur 2025 sé óvenju sterkur.

Langan var skorin niður fyrir þetta fiskveiðiár en aukin fyrir það næsta, en á minni sjómannsævi hef ég aldrei séð annað eins magn á löngu og hérna við Eyjar í vetur.

Eitt það furðulegasta í tillögum Hafró er aukning á kvóta í tindabikkju um 2%, sem er stór furðulegt þegar haft er í huga að sennilega er 95% af allri tindabikkju sem veiðist við Ísland hent aftur í hafið, enda ekki nýtanleg til neins. En furðulegra er að það sé ekki einu sinni minnst lengur á lúðuna og við erum eina landið í heiminum sem ekki leyfir veiðar á lúðu.

En hvers vegna er svona mikill munur á skoðunum sjómanna og svo aftur á tillögum Hafró?

Að vissu marki má segja að skýringin á því komi fram í skýrslu Hafró, en í henni er lagt til að hafist verði handa við að friða stóran hluta af hafsbotninum við Ísland fyrir öllum veiðum, sem klárlega er vísbending um það að Hafró er ekkert að tala fyrir skynsamlegum veiðum, heldur fyrst og fremst fyrir friðun.

Að mínu mati ætti nú þegar að bæta við a.m.k. 100 þúsund tonnum í þorskkvótann og í raun og veru tel ég að óhætt væri að gefa út 300-350 þúsund tonna kvóta fyrir næstu 3-5 árin með tilheyrandi tekjuaukningu fyrir land og þjóð. Að minnsta kosti þarf klárlega að fá einhverja óháða aðila til að fara yfir þessa útreikninga hjá Hafró, enda standast þeir ekki skoðun.

Georg Eiður Arnarson