Þegar ný vatnslögn milli Landeyjasands og Vestmannaeyja verður tekin í notkun síðar á árinu verða tímamót í öryggi samfélagsins. Þá verða Vestmannaeyjar með tvær sjálfstæðar vatnsleiðslur frá landi og þar með varaleið ef önnur þeirra bilar.

Lagning leiðslunnar hófst í vikunni og á miðvikudagskvöld tókst að koma enda hennar í land á Landeyjasandi eftir að straumar höfðu tafið framkvæmdina um tíma.

Framkvæmdin er ein mikilvægasta innviðafjárfesting sem ráðist hefur verið í fyrir Vestmannaeyjar um langt árabil. Hún snýst ekki aðeins um vatnsöflun heldur fyrst og fremst um öryggi samfélagsins.

Lærdómurinn frá 2023

Þörfin fyrir nýja vatnslögn varð enn augljósari þegar núverandi vatnsleiðsla skemmdist haustið  2023. Atvikið sýndi svart á hvítu hversu viðkvæmt kerfið var þegar aðeins ein lögn tengdi Eyjarnar við vatn úr landi.

Með nýju lögninni verður hægt að tryggja vatnsafhendingu þótt önnur leiðslan detti út vegna bilunar eða viðhalds.

Vill að ríkið greiði stærri hlut

Heildarkostnaður við framkvæmdina er áætlaður um þrír milljarðar króna. Samkvæmt núverandi samþykkt leggur ríkið fram 800 milljónir króna en eftirstöðvarnar, rúmir tveir milljarðar,  falla á Vestmannaeyjabæ.

Bæjarstjórn hefur ítrekað bent á að um sé að ræða almannavarnaverkefni sem hafi þjóðhagslega þýðingu. Öruggt aðgengi að neysluvatni sé ekki aðeins hagsmunamál Vestmannaeyinga heldur einnig ábyrgð ríkisins þegar kemur að öryggi samfélagsins.

Af þeim sökum hefur bæjarstjórn farið fram á að ríkið taki mun stærri þátt í fjármögnun framkvæmdarinnar en nú liggur fyrir.

Fjárfesting í framtíðinni

Nýja vatnslögnin skiptir miklu fyrir heimili, heilbrigðisþjónustu, slökkvilið, sjávarútveg, fiskvinnslu, ferðaþjónustu og aðra atvinnustarfsemi í Eyjum. Hún eykur einnig rekstraröryggi og gerir kleift að sinna viðhaldi á annarri leiðslunni án þess að hætta skapist á vatnsskorti.

Þegar framkvæmdinni lýkur verða Vestmannaeyjar með tvöfalda vatnstengingu við fastalandið. Það er öryggi sem mun skipta samfélagið miklu máli um ókomin ár. Um leið stendur eftir sú krafa bæjarstjórnar að ríkið axli stærri hluta kostnaðarins við framkvæmd sem fyrst og fremst er ætlað að tryggja öryggi samfélagsins.

Vatn er lífæð samfélagsins

Ef vatn hættir að berast frá landi getur það haft víðtækar afleiðingar fyrir Vestmannaeyjar á skömmum tíma. Neysluvatn er forsenda daglegs lífs í heimahúsum, en jafnframt ómissandi fyrir heilbrigðisþjónustu, slökkvilið, skóla, fyrirtæki, fiskvinnslu og aðra starfsemi. Án öruggs vatns verður erfitt að halda uppi eðlilegum rekstri samfélagsins og grípa þarf til neyðarráðstafana til að tryggja íbúum vatn.

Með NSL4 verða Vestmannaeyjar með tvær sjálfstæðar vatnsleiðslur frá landi. Ef bilun verður í annarri þeirra getur hin tekið við og tryggt áframhaldandi vatnsafhendingu. Það eykur ekki aðeins rekstraröryggi heldur styrkir einnig almannavarnir og dregur verulega úr þeirri áhættu sem fylgt hefur því að reiða sig á eina vatnsleiðslu.