Hafrannsóknastofnun leggur til að humarveiðar verði áfram bannaðar árið 2026, en að ráðist verði í sérstakar könnunarveiðar til að afla betri gagna um ástand stofnsins.

Tillagan byggir á varúðarsjónarmiðum og óvissu í mælingum, þar sem misræmi er á milli vísitölu humarholna og niðurstaðna úr togleiðöngrum. Með könnunarveiðum er ætlunin að fá skýrari mynd af aflabrögðum og stærðarsamsetningu stofnsins.

Hægur vöxtur og minni framleiðni við Ísland

Samkvæmt tækniskýrslu Hafrannsóknastofnunar er íslenski humarstofninn við norðurmörk útbreiðslu tegundarinnar í Norður-Atlantshafi. Það hefur veruleg áhrif á líffræði hans. Æxlunarferill kvendýra tekur að jafnaði tvö ár hér við land, samanborið við eitt ár í hlýrri sjó suðar í Evrópu. Þetta veldur hægari vexti og minni framleiðni stofnsins, sem kallar á varfærnari nýtingu.

Þá hefur sókn í humarveiðar dregist verulega saman á undanförnum árum og voru aðeins örfá skip eftir í veiðunum áður en bann var sett á árið 2022.

Merki um bata – en óvissa enn til staðar

Nýjustu mælingar sýna að þéttleiki humarholna jókst árið 2025, sérstaklega við Suðausturland, þar sem hæstu gildi mældust í Skeiðarár-, Breiðarmerkur-, Hornfjarðar- og Lónsdjúpi.

Þrátt fyrir þessa aukningu bendir Hafrannsóknastofnun á að stofninn hafi áður verið í sögulegu lágmarki og að nýliðun hafi verið lítil um langt skeið. Því sé enn óvissa um raunverulega stöðu stofnsins.

Stórþari nýttur með hóflegum hætti

Samhliða humarráðgjöfinni leggur stofnunin til að heimiluð verði nýting á stórþara við Norðurland upp á um 46 þúsund tonn, sem samsvarar um tveimur prósentum af áætluðum lífmassa. Átta svæði eru undanskilin nýtingu vegna mikilvægs vistfræðilegs hlutverks, meðal annars fyrir seli og fuglalíf, og verða þau nýtt til samanburðar við nýtingarsvæði.

Tilkynning Hafrannsóknastofnunnar.