
Bæjarráð Vestmannaeyja hefur fengið til kynningar samanburð á niðurgreiðslu heimsends matar hjá sveitarfélögum landsins. Samkvæmt minnisblaði framkvæmdastjóra fjölskyldu- og fræðslusviðs er niðurgreiðsla Vestmannaeyjabæjar um 53%, sem er hærra hlutfall en hjá mörgum öðrum sveitarfélögum sem skoðuð voru.
Málið var tekið fyrir sem framhald af umræðu á fundi bæjarráðs í desember, þar sem óskað var eftir slíkum samanburði. Fyrir ráðinu lá minnisblað þar sem gjaldskrár og fyrirkomulag heimsends matar hjá fjölda sveitarfélaga eru rakin.
Í minnisblaðinu kemur fram að flest sveitarfélög niðurgreiða heimsendan mat að einhverju marki, þó í mismiklum mæli. Til að mynda er niðurgreiðslan um 50% á Akureyri, 22% í Reykjanesbæ, 36% í Hveragerði og um 14,6% í Árborg. Í Fjarðabyggð er niðurgreiðslan almennt á bilinu 30–40%, en getur farið allt að 60% á minni stöðum. Sum sveitarfélög niðurgreiða sérstaklega akstur og í einstaka tilfellum er stuðningurinn tekjutengdur.
Í Vestmannaeyjum tók ný gjaldskrá gildi í byrjun janúar 2026. Samkvæmt henni greiðir sveitarfélagið rúmlega helming kostnaðar við heimsendan mat. Í minnisblaðinu er bent á að þessi niðurgreiðsla sé há í samanburði við mörg önnur sveitarfélög.
Jafnframt kemur fram að víða um land sé verið að endurskoða fyrirkomulag og gjaldskrár heimsends matar. Í samtölum við önnur sveitarfélög hafi komið fram að umræða sé í gangi um hækkun gjalda og endurmat á umfangi niðurgreiðslna.
Þá er bent á að samningi Vestmannaeyjabæjar við S.B. Heilsu ehf., sem sér um þjónustuna, verði sagt upp nú í janúar og rennur hann út í lok júlí 2026. Stefnt er að nýju útboði á þjónustunni, sem gæti leitt til verðhækkana.
Í minnisblaðinu er einnig fjallað um þróun þjónustunnar síðustu ár. Fjöldi þjónustuþega sem fá heimsendan mat hefur fækkað um 25% frá árinu 2022. Á sama tíma hefur fjöldi starfsmanna stofnana sveitarfélagsins sem kaupa mat í gegnum S.B. Heilsu ehf. tvöfaldast.
Í niðurstöðu sinni þakkar bæjarráð upplýsingarnar, en engar ákvarðanir voru teknar í málinu á fundinum.
Hvað er sjóveiki?
Sjóveiki er misræmi milli skynfæra líkamans sem senda boð til heilans um hreyfingu – kyrrstöðu.
Þegar einstaklingur er úti á sjó þá nema skynjarar í vökvafylltum gangi í innra eyra hreyfingu og senda boð til heilans að einstaklingur sé á hreyfingu. Augun senda hins vegar boð til heilans um að viðkomandi sé kyrr. Heilinn á erfitt með að vinna úr þessum misvísandi og ósamræmdu upplýsingum og sendir skilaboð til magans um að tæma sig – þ.e. veldur uppköstum.
Einkenni sjóveiki eru þreyta, ógleði, svimi, svitakóf og uppköst.
Góð ráð til að hindra sjóveiki:
Lyf við sjóveiki þ.e. lyf sem slá á einkennin og fást án lyfseðils í apóteki.
Önnur ráð:
Hvar í skipinu er best að vera o.fl.
Þungun:
Þungaðar konur sem þjást af sjóveiki mega nota koffinátín í litlum skömmtum en best er að ráðfæra sig við lækni eða lyfjafræðing.
Þunguðum konum er ekki ráðlagt að nota engifer þar sem það er ekki staðfest hvort það geti haft skaðleg áhrif á fóstur.