Það eru ákveðin augnablik í uppbyggingu fyrirtækis sem marka ekki bara framvindu, heldur einnig tímamót um að fyrirtækið sé komið á næsta stig í þróun og vexti. Fyrsta slátrunin hjá Laxey er einmitt slíkt augnablik. Eftir mikin undirbúning, hönnun, framleiðslu og þolinmæði er vinnslan komin af stað og með henni hefst nýr kafli í sögu fiskeldis í Vestmannaeyjum. Vinnslan hófst þriðjudaginn 4. nóvember og það minna en 2 árum eftir að fyrstu hrognin komu í seiðastöðina, 26. nóvember 2023.

Það má segja að Laxey hafi hingað til verið á ferðalagi frá hrogni til fisks. Nú bætist við nýtt lokaskref: úr fiski í fullbúna afurð sem er tilbúin fyrir markað. Þetta er áfangi sem tengir saman alla virðiskeðjuna; frá hrognum í seiðastöð yfir í fiskeldiskerin í matfiskastöðinni og þaðan burt frá okkur til neytenda sem matvara. Sannkölluð umbreyting í rekstri félagsins.

Vinnslan er lokahnykkurinn í virðiskeðjunni

Vinnslan er hjarta þessarar umbreytingar. Hún stendur nú sem ný og fullbúin eining sem sameinar tækninýjungar, staðbundna þekkingu og vinnubrögð sem miða að stöðugum gæðum. Það var því stór stund fyrir stofnendur og starfsmenn sem hafa verið í kringum fyrirtækið í svo langan tíma þegar loksins er hægt að sjá afraksturinn líkt og áætlanir gerðu ráð fyrir. Gæða 4-5 kg atlantshafslax ræktaður á innan við 2 árum.

Laxey hefur frá fyrsta degi lagt áherslu á að gera hlutina vel, byggja upp fyrirtækið á reynslu heimamanna en sótt þekkingu þar sem þurfti. Sú nálgun heldur áfram inni í vinnslunni, þar sem fengin hafa verið inn fyrirtæki eins og Marel, Ístækni, Baader og Samey til að tryggja að vinnslan skili afurð sem er í takt við væntingar. Matvælaframleiðsla þarf að vera áreiðanleg, og stöðug í gæðum. Þannig tryggjum við að Eyjarnar haldi áfram að vera sterkur framleiðslustaður í íslensku samfélagi og nú með nýrri atvinnugrein í takt við sjávarútveginn sem hefur verið grunnstoðin í okkar samfélagi.

Áhrif í nærumhverfi og út fyrir landsteinana

Það er ekket leyndarmál að vinnslustarfsemi skapar störf og verðmæti enda hafa líka á síðustu vikum bæst starfsmenn hjá Laxey og eru heildarfjöldi starfsmanna óðum að nálgast 100.  En í Vestmannaeyjum bætist við annað: þessi starfsemi tengir saman gamlar hefðir og nýja sýn. Eyjarnar hafa alla tíð staðið sterkar í sjávarútvegi og matvælaframleiðslu, og landeldið bætir við nýjum atvinnustoð fyrir samfélagið og atvinnulíf þess. Með vinnslunni verður virðiskeðjan bæði lengri og staðbundnari. Úr því verður rekstur sem skilar sér beint inn í samfélagið: í störfum, í þjónustu og í tækifærum fyrir unga fólkið sem velur að búa í Eyjum.

Sama gildir um markaðinn. Með vinnslunni verður Laxey ekki bara uppbyggingarfyrirtæki heldur framleiðandi sem setur íslenskan lax út til neytenda á helstu mörkuðum. Fyrsta varan er nú á leið út í heim og það má segja að fyrirtækið hafi loksins stigið inn í þá stöðu sem allt ferlið hefur stefnt að.

Næsti áfangi

Þótt vinnslan sé hafin er verkefninu ekki lokið. Nú tekur við að fínstilla ferla, stækka teymið, þróa útflutningsleiðir og tryggja að gæði og stöðugleiki haldist frá degi til dags. Hver vika mun færa fyrirtækið nær þeirri mynd sem áður var aðeins á teikniborði: landeldisfyrirtæki í fullum rekstri, með eigin framleiðslu og eigin vinnslu, byggt á sjálfbærni, nýsköpun og traustri tengingu við heimabyggðina.

Eins og alltaf þá þökkum við fyrir stuðningin og áhugann. Samfélagið er stór þáttur að  velgegni Laxey, það vitum við og það sjá allir gestir sem hingað koma.

Óskar Jósúason

Höfundur er samskiptastjóri Laxeyjar.