Þorskur kemur fyrst, svo lax

Það er gömul saga og ný að þorskur er sú fisktegund sem skilar mestum gjaldeyristekjum í þjóðarbúið af öllum þeim tegundum sem Íslendingar veiða, ala, vinna og selja. Hann ber í raun höfuð og herðar yfir aðrar fisktegundir í þeim efnum og þannig hefur það verið svo áratugum skiptir. Frá þessu er greint í fréttabréfi SFS.

ÞAr segir jafnframt að nokkuð mismunandi sé á milli ára hvaða tegundir hafa komið næst á eftir þorskinum, en heilt á litið hefur loðnan skilað næstmestum útflutningstekjum af öllum fisktegundum á þessari öld. Hið sama gildir um undanfarinn áratug. Sé hins vegar horft til undanfarinna fimm ára, þá hefur útflutningur á eldislaxi skilað næstmestum útflutningstekjum af öllum fisktegundum sem fluttar eru frá Íslandi.

Á myndinni hér fyrir neðan má sjá þær tíu fisktegundir sem skilað hafa mestum gjaldeyristekjum undanfarin fimm ár og byggist röðun þeirra á því. Árin 2019 og 2020 var það makríll sem skilaði næstmestu verðmætum á eftir þorskinum, árin 2021 og 2023 var það lax og árið 2022 loðna. Á þessum árum hafa mestu sveiflurnar verið í útflutningstekjum af loðnu, sem vafalaust kemur fáum á óvart. Loðnubrestur var árin 2019 og 2020, en þá voru einungis seldar birgðir úr framleiðslu fyrri ára. Ljóst er að sama verður upp á teningnum í ár, enda varð loðnubrestur, sá þriðji á sex ára tímabili.

Laxinn verður æ mikilvægari

Sé litið á útflutningstölur fyrir fyrstu fimm mánuði ársins, þá er það eldislax sem vermir annað sætið yfir mestu tekjurnar á eftir þorskinum. Vissulega er varhugavert að bera saman útflutningstekjur af einstaka fisktegundum aðeins hluta úr ári og ætla að spegla það yfir á mikilvægi þeirra í gjaldeyrisöflun. Veiðar á einstaka fisktegundum eru oft árstíðabundnar, eins og t.d. á makríl sem gengur inn í íslenska lögsögu á sumrin og eru tekjurnar eftir því. Hvað sem því líður mun lax vafalaust hreppa annað sætið þetta árið og jafnframt næstu ár. Enda er vandséð annað en að hlutur laxins muni vaxa enn frekar á komandi árum og að hann muni þar með festa sig rækilega í sessi sem annar tekjuhæsti fiskurinn þegar kemur að gjaldeyrisöflun þjóðarbúsins. Að sjálfsögðu geta aðrar fisktegundir bætt við sig, en þegar veitt er úr náttúrulegum stofnum er magnaukning þeirra miklu óvissari.

Kærkomin búbót í útflutningsflóruna

Af framangreindu er ljóst að laxinn hefur orðið æ mikilvægari fyrir gjaldeyrisöflun þjóðarbúsins með hverju árinu sem líður og þar með fyrir íslenskt efnahagslíf. Sú staðreynd blasir við þegar horft er á hlutdeild laxins í útflutningstekjum þjóðarbúsins, eins og gert er á myndinni hér fyrir neðan. Þar má sjá að á fyrstu fimm mánuðum ársins vógu útflutningsverðmæti af laxi einum og sér rúmlega 13% af útflutningsverðmæti sjávarafurða og 5% af verðmæti alls vöruútflutnings. Þessi hlutföll hafa aldrei mælst hærri á þessum tíma árs.

Svipaða sögu er að segja um vægi lax í samanlögðum útflutningstekjum af vöru- og þjónustuviðskiptum, en þær tölur eru einungis birtar ársfjórðungslega. Þar er hlutdeild lax á fyrsta fjórðungi í ár 3,6% og hefur aldrei mælst hærri á fjórðungnum, sé undanskilið það tímabil sem áhrifa COVID-faraldursins gætti hvað mest. Sem kunnugt er komu þau áhrif hvað harðast niður á ferðaþjónustu, með tilheyrandi samdrætti í útflutningstekjum. Útflutningstekjur af ferðaþjónustu voru einmitt sáralitlar á fyrsta ársfjórðungi 2021 en voru aðeins byrjaðar að rétta úr kútnum ári síðar. Vissulega hafði faraldurinn áhrif á starfsemi laxeldisfyrirtækja, þó í heildina megi segja að framleiðsla þeirra hafi að mestu haldið velli yfir þetta tímabil. En það sýndi einmitt styrkleika greinarinnar fyrir hagkerfið þegar á móti blés, enda hætta neytendur ekki svo auðveldlega að borða hvort sem veirufaraldur eða annað herjar á heimsbyggðina.

Þegar á öllu er á botninn hvolft má vera ljóst að laxeldi, ásamt öðru fiskeldi, hefur verið afar kærkomin búbót í útflutningsflóru Íslendinga á undanförnum árum. Og ef fram fer sem horfir mun lax vafalaust spila enn stærra hlutverki í gjaldeyrisöflun þjóðarbúsins á komandi árum. Það yrði þjóðinni til heilla, enda hvílir efnahagsleg hagsæld Íslendinga, hér eftir sem hingað til, á öflugum útflutningsgreinum.

Nýjustu fréttir

Mannlíf
Perlað fyrir von og samstöðu í Höllinni í dag
Íþróttir
ÍBV sigraði Stjörnuna í Eyjum
Stjórnmál
Könnun sýnir breytt fylgi flokka í Eyjum
Fréttir
Ræddu kvartanir og þjónustu við fulltrúa Terra
Aðsend grein
Að breyta samfélagi
Fréttir
Valentínusardagurinn er í dag
Íþróttir
Mikilvægur heimaleikur hjá ÍBV
Myndband
Vetrarbúningur í Vestmannaeyjum
Mest lesið

Góð ráð fyrir siglingu

Sjóveiki

Hvað er sjóveiki?

Sjóveiki er misræmi milli skynfæra líkamans sem senda boð til heilans um hreyfingu – kyrrstöðu.

Þegar einstaklingur er úti á sjó þá nema skynjarar í vökvafylltum gangi í innra eyra hreyfingu og senda boð til heilans að einstaklingur sé á hreyfingu. Augun senda hins vegar boð til heilans um að viðkomandi sé kyrr. Heilinn á erfitt með að vinna úr þessum misvísandi og ósamræmdu upplýsingum og sendir skilaboð til magans um að tæma sig – þ.e. veldur uppköstum.

Einkenni sjóveiki eru þreyta, ógleði, svimi, svitakóf og uppköst.

Góð ráð til að hindra sjóveiki:

  • Góð hvíld daginn fyrir brottför. Að fara seint að sofa og snemma um borð í bát fer ekki vel saman ef fólk er hætt við sjóveiki.
  • Forðist áfenga drykki daginn fyrir brottför
  • Forðist djúpsteiktan, brasaðan eða saltan mat daginn fyrir siglingu.
  • Borðið góðan morgunverð. Borðið gjarnan hvítt brauð, hafragraut og ávexti þó ekki sítrus ávexti.
  • Forðist mikið koffein. Mikið kaffi er ekki það sem maganum líkar fyrir sjóferð.
  • Hafðu mat með þér á sjó. Gott er að hafa samlokur með kjúklingi eða kalkún. Kjötið er fitusnautt og brauðið er róandi í maga. Hafðu endilega eitthvað til að grípa í sem er létt í maga. Bananar eru mjög góðir til að narta í ef þú finnur fyrir ógleði en einnig er gott að hafa létt kex eða annað sem er ekki salt eða fitumikið.
  • Drekkið vel af vatni en einnig er gott er að drekka kóla drykki eða engiferöl í sjóferðinni

Lyf við sjóveiki þ.e. lyf sem slá á einkennin og fást án lyfseðils í apóteki.

  • Koffínátín – fæst án lyfseðils
  • Postafen – fæst án lyfseðils
  • Scopolamin plástur – lyfseðilsskyltEinnig má fá armbönd gegn ferðaveiki sem sumir telja að hjálpi.

Önnur ráð:

  • Engifer er jurt sem nýlega hefur fengið aukna athygli vegna þess að því er haldið fram að hún geti slegið á ógleði sem fylgir sjóveiki. Til forna tuggðu kínverskir sjómenn engiferrót til að draga úr sjóveiki. Flest lyf sem virka á ógleði verka á heilann en engifer virkar aðeins á magann. Ráðlagt er að taka 1000 mg. hylki hálftíma fyrir brottför. Einnig má taka eitt eða tvö 500 mg. hylki sem eru til viðbótar á ferðalaginu. Ekki er ráðlagt að drekka coke með engifertöflum.
  • Piparminta og te eru einnig gömul húsráð við ferðaveiki.
  • Sumum finnst betra að taka sýrujafnandi töflur, Alminox eða slíkt áður en þú heldur á sjó og þá er gott að hafa box með út á sjó.

Hvar í skipinu er best að vera o.fl.

  • Minna finnst fyrir hreyfingu og veltingi ef maður er staddur næst miðju bátsins.
  • Mörgum finnst gott að vera í kulda, t.d.að vera úti á dekki og láta vindinn leika um sig.
  • Matarlykt fer illa í þá sem hætt er við sjóveiki og einnig pústið frá bátnum.

Þungun:

Þungaðar konur sem þjást af sjóveiki mega nota koffinátín í litlum skömmtum en best er að ráðfæra sig við lækni eða lyfjafræðing.
Þunguðum konum er ekki ráðlagt að nota engifer þar sem það er ekki staðfest hvort það geti haft skaðleg áhrif á fóstur.

Eyjafréttir
Keyrt af  GDPR Cookie Compliance
Friðhelgisyfirlýsing

Þessi vefsíða notar fótspor til að við getum veitt þér bestu notendaupplifun. Upplýsingar um fótspor eru geymdar í vafranum þínum og framkvæma aðgerðir eins og að þekkja þig þegar þú kemur aftur á vefsíðu okkar og hjálpa teymi okkar að skilja hvaða hluta vefsíðunnar þér finnst áhugaverðast og gagnlegast.