�?að hefur stundum komið yfir mig andinn til að tjá mig um menn og málefni líðandi stundar. Oft á tíðum hefur það varðað það sem ég hef starfað við undanfarin bráðum 17 ár, s.s. málefni tengd sjúkraflutningum og bráðaþjónustu. �?g hef fylgst með þróuninni úr smá fjarlægð, verandi í Vestmannaeyjum en þó starfa ég enn í bráðaþjónustunni í Eyjum í hlutastarfi. Mig langar að lýsa skoðun minni á þjónustunni almennt á Íslandi annarsvegar og í Vestmannaeyjum hinsvegar. �?að getur vel verið að ég þurfi að birta þetta í tveimur hlutum þar sem mig langar að upplýsa fólk sem er almennt ekki meðvitað um ástandið, nema ef vera skyldi að það verði fyrir veikindum eða slysi og þurfi að nýta sér þessa þjónustu eða einhver nákominn þurfi þess. Við byrjum á þjónustunni almennt á Íslandi

Slæmir ráðgjafar ráðuneytis
�?að virðist vera svo að ráðuneytið sem hefur verið með þennan málaflokk undanfarin ár hafi hreinlega haft mjög slæma ráðgjafa. Mér er enn í fersku minni þegar krísan var á HSVE síðast og Kristján ráðherra mætti með sérfræðing með sér sem heitir �?feigur. �?að kom í ljós að öll súluritin og línuritin sem að hann kynnti fyrir starfsmönnum HSVE voru full af rangfærslum um legudaga og innlagnir á okkar stofnun. Hjörtur læknir hafði nennu til að leggjast yfir þetta og þá kom í ljós að þessar tölur voru rangar og voru þær hraktar. Ekki veit ég hvort �?feigur er enn í vinnu hjá ráðuneytinu sem ráðgjafi, en hann var allavega ekki að standa sig í þessu máli. Mér hefur fundist þessir menn sem hafa verið ráðherrum innan handar um hvernig eigi að skipuleggja þessa þjónustu á Íslandi, hafi verið að horfa fullmikið til Reykjavíkur á LSH en svo hefur komið í ljós að þar er víða pottur brotinn í þjónustu og mannskap. �?ar er niðurskurður búinn að vera mikill og löngu kominn að þolmörkum, þóað læknar séu búnir að semja og fá vænkegar launahækkanir. �?á þurfa stjórnendur og yfirmenn LSH heldur betur að bretta upp ermarnar til þess að LSH sinni hreinlega hlutverki sínu sem háskólasjúkrahús í fremstu röð. �?að er því mjög alvarlegt að skerða heilbrigðisþjónustu úti á landi vegna þess að okkur er sagt að þekking, mannskapur og tæki eru til staðar á LSH. Sem er svo bara enn einn rykslátturinn í augu almennings. �?ví það stefnir í að það verði ekkert eftir á LSH nema myglusveppurinn á skrifstofum starfsmanna.

Fækkun lækna
�?g flutti til Vestmannaeyja í desember 2009. �?á voru starfandi fjórir fastir heimilislæknar, skurðlæknir, lyflæknir og hlutastarfandi svæfingalæknir. Nú um þessi áramót er Ágúst að fara í 50% starf hjá HSU og þá eru eftir einn og hálfur heimilislæknir sem eru fast starfandi hér. Lyflæknirinn er líklega að fara í yfirmannsstöðu hjá HSU þannig að ekki veit ég hvort hann nýtist í daglegum lyflækningum fyrir Vestmannaeyjar. Skurðlæknirinn er í einhverju hlutfalli starfandi en að mínu mati nýtist hann illa þegar svæfingalæknir er ekki starfandi með honum. �?að hljóta allir að sjá það að þjónustan hér hlýtur að bíða skipbrot hér ef ekkert verður aðhafst í þessum málum. Reyndar erum við með mjög reynda og flotta lækna sem hafa verið að koma hér og leysa af, yfirleitt sama fólkið sem er orðið vel kunnugt aðstæðum og þjónustigi hér. En samt þá er þjónustan og aðgengi að læknum á hraðri niðurleið, eiginlega í frjálsu falli. Hér hefur ekki verið CT- tæki í næstum ár, en fyrir þá sem ekki vita er það tölvusneiðmyndatæki sem að greinir margt betur en röntgentæki. T.d. er CT-tæki algjörlega nauðsynlegt í sjúklingum sem eru með grun um stroke(heilablóðfall) til á akvarða meðferð út frá því hvort það er um blæðingu eða tappa að ræða. �?að er sama sagan hér, starfsfólkið er allt af vilja gert til að standa sig vel og allir gera sitt allrabesta. Vonandi með nýrri yfirstjórn þá batna hlutirnir, maður vonar alltaf. �?að þarf líka að skoða hvaða þjónustu við getum veitt á þessu einangraða svæði, þessi elífa tugga um þann rétt til að fæða börnin okkar hér. Við erum með mjög litla prósentu af fæðingum á landsvísu þannig að það er erfitt að halda í það að skurðlæknir sé hér ef einingis eru framkvæmdir einn til tveir keisaraskurðir á ári. Fyrir utan það að ef um einhvern vafa er að hlutirnir séu ekki að ganga vel, myndi ég vilja að foreldrarnir væru frekar í Reykjavík þar sem aðgengi að nýburasérfræðingum og deildum fyrir slík vandkvæði eru til staðar þar. �?að sem kerfið þarf að tryggja er að fólki sé ekki mismunað eftir búsetu og tekið verði upp eitthvað jöfnunargjald, sem bæti foreldrum upp þann aukakostnað sem þessi vist myndi hafa í för með sér. �?ar komum við t.d að sjúkraflutningaþættinum og aðgengi fólks að sem bestri þjónustu hvar svo sem við erum á landinu.

Fleiri sjúkraflug en áður
Fjöldi sjúkrafluga árið 2014 voru 123 flug. Í meðalári eru farin frá 65-85 sjúkraflug tengd Eyjum á ári hverju. �?að er ekki á hreinu hvað hvert flug kostar en mig grunar að það sé um 600.000. Miðað við aukninguna vegna þess að ekkert CT-tæki er hér hér þá er kostnaðurinn milli 22.800.000 og 34.800.000. �?að er spurning hver sparnaðurinn yrði ef ráðuneytið myndi fjárfesta í nýju tæki, mér sýnist það vera fljótt að borga sig upp. �?g hef áður skrifað um þjónustu Mýflugs við Vestmannaeyjar. Mjög fagleg og fín þjónusta nema ef vera skyldi að nokkurn tíma getur tekið að fá flugvélina til okkar. Endurtekin skrif mín um þetta mál virðast engum eyrum ná, hvorki þingmanna né annarra sem eiga að láta sig málið varða. Til að fólk átti sig á því hvaða hlutverki sjúkraflugvélin og þyrla Gæslunnar þjóna, þá eru þetta sjúkraflutningatæki eins og hver annar sjúkrabíll sem eiga að koma fólki frá a til b. Ákvörðun um forgang og mikilvægi þjónustunnar er samkvæmt lögum læknisfræðilegur. �?að hefur reyndar komið fyrir hjá yfirmönnum HSVE að þeir hafi þurft að gera grein fyrir því af hverju þeir kölluðu eftir þyrlu frekar en vél Mýflugs. Og svo er það happ og glappa hvort að þyrlan sé í einhverjum öðrum verkefnum eða ekki. Nýjasta dæmið er með sjómanninn sem fór í hjartastopp og var endurlífgaður um borð, óskað ver eftir aðstoðar þyrlunnar. Kom í ljós að þyrlan var í verkefni með vísindamönnum tengt gosinu. Í stað þess að þessi alvarlega veiki maður hefði verið sóttur á ca. klukkutíma samkvæmt útgefnum viðbragstíma þyrlunnar, þá kom hún eftir 3 tíma. �?að hefði getað skipt sköpum fyrir þennan sjómann að fá þyrluna fyrr og hann hefði hreinlega getað verið látinn fyrir komutíma þyrlunnar.

�?kklabrot í Herjólfsdal
Nærtækust eru tvö dæmi tengd okkur í Eyjum sem áttu sér stað á síðasata ári. Í fyrra tilfellinu datt kona illa inn í Herjólfsdal og ökklabrotnaði frekar illa. Svo sem ekki lífshættulegt en alvarlegt þó. Undirritaður var einn af þeim sem fór og sinnti henni og flutti á HSVE. �?að lá fyrir að konan þyrfti að fara í aðgerð í bænum og við höfðum fengið veður af því að þyrlan hafi verið að taka þátt í líkleit í Bleiksárgljúfrum uppi á landi. �?að varð úr að ég hafði samband við Neyðarlínuna sem gáfu okkur samband við þá sem að sjá um boðun og verkefni þyrlunnar. Viðkomandi sagðist koma þessum skilaboðum áleiðis. Eftir nokkurn tíma hafði læknir þyrlunnar samband við mig og sagði mér að því miður yrðu þeir ekki við þessari beiðni vegna þess að þeim hafi verið skipað að taka þátt í leitinni sem var búið að vera í gangi í töluverðan tíma og vitað var að einungis um líkleit var að ræða. Og til að auka á pirringinn hjá mér í sambandi við þetta mál þá var vélin stödd á Vestmannaeyjaflugvelli þegar læknirinn hringdi þar sem vélin var að taka eldsneyti og samt gátu þeir ekki gert hlé á leitinni til þess að koma sjúklingnum í bæinn. �?annig að við biðum í nokkra klukkutíma eftir sjúkraflugvélinni sem flutti konuna í aðgerð. Mér finnst reyndar sjómenn og útgerðarmenn ótrúlega rólegir yfir því hversu falskt öryggi það er í raun að stóla á þessa einu lífsbjörgun sjómanna.

Kona á 33. viku meðgöngu
Annað dæmi sem ég ætla að taka þá var kona gengin 33 vikur með tvíbura og var komin með verki og var líklegast með einhverskonar sýkingu. �?að lá fyrir að sjúkraflugvélin var í öðrum verkefnum sem að getur komið fyrir eins og gengur og gerist. Kallað var eftir aðstoð þyrlunnar og okkur tilkynnt að hún væri við leit ásamt fjölda báta að einhverju á Faxaflóa sem hafi sést. �?etta átti að vera hlutur eða eitthvað merki sem sást af vegfarendum. Við tók töluverð bið og ekki gott að þessi kona myndi ekki komast sem fyrst í bæinn þar sem þetta er flokkað sem mjög alvarlegt og HSVE engan veginn í stakk búið til að meðhöndla þennan sjúkling. Kom svo í ljós í kvöldfréttum að líklega hefði þetta verið 17. Júní blaðra sem var verið að leita að á Faxaflóanum. Ef læknisfræðileg ákvörðun hefði legið fyrir þetta kvöld hefði konan farið strax með þyrlunni, en svo varð ekki.

180 mínútna viðbragðstími óásættanlegur
�?riðja dæmið er nú bara frá því í síðustu viku. Við kölluðum eftir sjúkraflugi á fyrsta forgangi þar sem sjúklingur í mjög alvarlegu ástandi var í ummönnun okkar í Eyjum. �?ar sem ég hef mikinn áhuga á þessum málum athugaði ég sérstaklega hvort að vélin væri í öðru verkefni þegar beiðnin barst frá Eyjum en svo var ekki. �?að tók vélina tvo og hálfan tíma að koma sér til okkar. �?að sér það hver heilvita maður að þetta er ekki boðleg þjónusta og vafalaust vilja Sjúkratryggingar Íslands fá skýringu hvers vegna vélin var svona lengi að koma til okkar þegar þeir voru klárir í útkall. �?að er ekki ásættanlegt að vélin sé 180 mínútur að koma sér til Eyja í F1 útkall. �?annig er það bara.

Gæðaeftirlit í molum
Gæðaeftirlit á Íslandi með þessum málaflokki er í molum. Eina skýrslan sem ég veit að er til um þjónustu sjúkraflugs á Íslandi er skýrsla Ríkisendurskoðunar um þessi mál, sem ég vitnaði í um að sjúkravélin væri ekki að þjóna okkur Eyjamönnum tímalega séð. �?að virðist ekki vera neitt eftirlit af hálfu Sjúkratrygginga Íslands, þeir notast einungis við tölur frá rekstraraðilum sjálfum. �?að eru hæg heimatökin hjá SÍ að notast t.d. við loggbækur allra flugvalla sem þessi loftför lenda á til þess að sannreyna að viðbragðsaðilarnir séu að standast gæði í þjónustu eins og kveðið er á um í samningi þeirra. �?að hefur líka alltaf verið loðið hvaða verkefni skip og vélar Gæslunnar eru að inna af hendi frekar en að sinna sínu hlutverki. �?á á ég við þessi verkefni sem skip Gæslunnar er í í suðrænum höfum, ég hugsa að sá heiðursmaður Einar skipstjóri vilji frekar vera við Íslandsstrendur heldur en þarna suður frá. Að mínu mati er hlutverk loftfara Gæslunnar fyrst og fremst við sjómenn á Íslandsmiðum, ef því hlutverki er ógnað þá þarf að hugsa dæmið alveg upp á nýtt. �?á þurfum við kannski bara að hafa sér þyrlu í sjúkraflugið, þannig að Gæsluþyrlurnar geti sinnt sínum skyldum. Breytinga er allavega þörf í gæðaeftirliti með þessari þjónustu.

Sameining við HSU happaskref
�?á er komið að mínu mati um þjónustuna í okkar nærsamfélagi, sem er Vestmannaeyjar. �?að er efni í aðra grein sem ég ætla að fá birta einhverja næstu daga. Mig langar að tjá mig um hvernig ég upplifi þjónustustigið í sambandi við Hraunbúðir, slökkviliðið og HSU Vestmannaeyjum. Kannski er hægt að samnýta kraftana hjá þessum aðilum. �?að er von mín að fólk sé aðeins upplýstara og geri sér betur grein fyrir því hvernig ástandið er. �?g tel það samt happaskref að við séum orðin sameinuð í HSU, því að það eru miklir möguleikar á eflingu þjónustu hér.

Með kveðju,
Styrmir Sigurðarson, bráðatæknir og áhugamaður um betra Ísland