Árni Árnason, símritari, lýsir hér lífskjörum þurrabúðarmanns í Eyjum um aldamótin 1900. Meðan húsbóndinn borðaði virti hann fyrir sér eldhúsið, sem var hreint og þokkalegt en mjög fátæklegt. Þar var einfalt borð undir glugga, koffort og kassi sem notuð voru bæði sem sæti og geymsla. Í litlum skáp voru fáein bollapör og á veggnum diskagrind með sex diskum. Eldavél, ketill og kaffikanna voru til staðar, ásamt smá kassa fyrir eldivið og vængjasófa. Ofan á skápnum stóðu tveir pottar. Þetta var nánast öll búslóð heimilisins, sem var dæmigerð fyrir fátækari heimili, þó efnaðri bændur ættu meira.

Hann spurði húsbóndann um afkomu. Sá svaraði að lífsbaráttan væri hörð og að það væri gott ef hægt væri að halda sér á floti. Hann skuldaði oft í verslun, en greiddi upp með fiski sem hann aflaði og þurrkaði. Inneign væri sjaldnast til staðar. Atvinnan var einhæf: hann reri á vertíð og á vorin fram að lundatíma. Vorið gat verið gjöfult, sérstaklega eftir að farið var að nota fiskilínu, en vinnan var erfið. Stundum fór hann í marga róðra án svefns eða matar, en góður afli bætti það upp.

Fuglaveiðar voru einnig mikilvæg tekjulind. Hann dvaldi í úteyjum í nokkrar vikur á sumrin við lundaveiðar og fékk oft 20–35 kippur, hver með 100 fuglum. Konan hans reif fuglinn til heimilisnota eða skipti honum fyrir vörur. Fýll var einnig mikilvæg fæða, sérstaklega fitan sem notuð var sem viðbit. Smjör var sjaldgæft og aðeins notað við sérstök tilefni eins og jólin.

Eftir fuglaveiðar stundaði hann sjóinn fram á haust, þó veður og lélegur afli takmörkuðu það. Landvinna var sjaldgæf, en stundum fékkst vinna við grjótvinnu, þerrireiti eða afgreiðslu skipa. Slík vinna var illa launuð, um 20 aurar á tímann, og greiðslur fóru fram í inneign í verslunum fremur en peningum. Vinna milli manna var oft greidd með mat eða öðrum nauðsynjum, enda skortur á peningum.

Vetrarmánuðirnir voru erfiðir, þar sem engin vinna var í boði. Þá safnaðist skuldasöfnun upp, því tekjur fyrri mánaða dugðu ekki fyrir nauðsynjum. Lífið var því stöðug barátta. Höfundur hugsaði til þeirra sem voru enn verr settir, sérstaklega þeirra sem féllu í drykkju og iðjuleysi.

Húsbóndinn lýsti lífsbaráttunni sem baráttu upp á líf og dauða, en benti á að hún væri þó auðveldari en áður, áður en fiskilínan kom til sögunnar. Þá var aflinn svo lítill að margir lifðu við sára neyð. Þrátt fyrir erfiðleikana taldi hann að framtíðin væri bjartari og að líf í Eyjum myndi batna.

Höfundur tók undir það og taldi að margt þyrfti að breytast svo lífið gæti talist lífvænlegt fyrir almenning.

Greinin birtist í Bliki sem var blað málfundafélags Gagnfræðaskólans í Vestmannaeyjum. Það var fyrst gefið út árið 1936 og hélt útgáfa þess áfram með stuttum hléum, stundum annað hvert ár, en á stundum árlega til ársins 1980.

Athafnamaðurinn og skólastjóri Gagnfræðaskólans, Þorsteinn Víglundsson, var stofnandi þess og ritstjóri og urðu árgangarnir alls 34 á 45 árum. Hann lét af störfum sem skólastjóri árið 1963 og þar eftir tók hann að mestu við skrifunum í Blik og nefndist þá ritið ársrit Vestmannaeyja. Þorsteinn var kosinn, einróma af bæjarstjórninni, heiðursborgari í Vestmannaeyjum árið 1978 fyrir framlag sitt til menningarmála.

Árni Árnason símritari

Árni Árnason símritari fæddist að Búastöðum 19. mars 1901 og lést 13. október 1962. Hann var sonur Jóhönnu Lárusdóttur og Árna sem hlaut sitt uppeldi hjá Árna Einarssyni og konu hans á Vilborgarstöðum. Hann var dóttursonur hreppstjórahjónanna Lárusar Jónssonar og Kristínar Gísladóttur. Árið 1901 byggðu foreldrar hans íbúðarhús við Kirkjuveg sem ber nafnið Grund. Árni kvæntist Katrínu Árnadóttur árið 1926. Hún var dóttir Árna Filippussonar í Ásgarði. Þau eignuðust eina dóttur, Hildu.

Sjö ára fór hann fyrst út í eyju að veiða lunda. Var það út í Álsey með föður sínum. Árni var alla tíð frá því mikill veiðimaður. Tólf ára fór hann sinn fyrsta og eina fiskitúr. Það var á bát Sigurðs í Vegg. Lenti þeir í hremmingum við stórfiskinn Létti en fór þó allt vel. Ekki fór Árni aftur á sjóinn en Guðmundur á Borg sagði að hann hefði ekki sjómannshendi eftir að Árni færði Guðmundi maríufiskinn sinn.

Á veturna gekk Árni í barnaskólann frá 10-14 ára aldri og var hann góður námsmaður. Lauk hann fullnaðarprófi barnafræðslunnar í febrúar 1915 með einkunnina 7,19 en þá var hæst gefið 8. Árið 1919 hóf Árni störf sem símritari hjá Landssíma Íslands og hætti árið 1961 vegna veikinda.

Árni kom í verk að skrá mikinn sögulegan fróðleik síðustu æviár sín. Hann skrifaði meðal annars margar greinar um sögu Leikfélagsins í Vestmannaeyjum. Hann var auk þess í knattspyrnuliðinu sem Eyjamenn sendu til Reykjavíkur árið 1920 til þess að keppa við Val. Sá kappleikur vakti mikla athygli fyrir leikni ungu Eyjamannanna sem voru að keppa við þrautþjálfað lið Vals. Árni stundaði auk þess spjótkast og spretthlaup. Hann keppti á Þjóðhátíð og til að mynda vann hann spjótkastið árið 1922 og kastaði spjótinu 39,10 m. Hann var í veiðifélagi Álseyjar. Árni spilaði á harmonikku með Lúðrasveit Vestmannaeyja og þótti góður. Vestmannaeyjabær keypti ritsafn hans og er það varðveitt á Skjalasafni Vestmannaeyja.

Heimaslóð.is

Myndir Árni Árnason – Heimaslóð.

Líflegt á bryggjunum í upphafi síðustu aldar. Myndir úr Ljósmyndasafni Vestmannaeyjabæjar.

Margt hefur breyst frá því hafnarframkvæmdir hófust í Vestmannaeyjum upp úr 1900.