Eldgosið 1973 breytti öllu

*Arnar Sigurmundsson var framkvæmdastjóri Viðlagasjóðs *Ógleymanleg eldmessa *Umfangsmikið tjónamat *Í forystusveit lífeyrissjóða í 30 ár *Mikil útgáfustarfsemi í Eyjum.


2023 – Arnar Sigurmundsson hefur verið forystumaður í félags- og menningarmálum Vestmannaeyja um áratugaskeið. Þá var hann lengi í forystusveit lífeyrissjóða landsmanna og í atvinnulífinu. Ljósmynd/Sindri.

„Heimaeyjargosið 1973 breytti öllu í Vestmannaeyjum,“ segir Arnar Sigurmundsson, fyrrverandi framkvæmdastjóri. Hann var á 30. aldursári þegar eldgosið hófst aðfaranótt 23. janúar 1973. Eftir að hafa komið fjölskyldunni í öruggt skjól í Reykjavík, bjargað búslóðinni og klárað vinnutengd verkefni  frétti hann að það vantaði starfsmann til að sinna  útreikningum og þjónustustörfum hjá Viðlagasjóði í Eyjum. Arnar fékk starfið.        

„Ég var einn þeirra sem sóttu eldmessuna í Landakirkju að kvöldi 22. mars 1973. Það var alveg ógleymanleg stund og ekki síður það sem á eftir fylgdi. Ríkisútvarpið var mætt þarna en enginn frá Sjónvarpinu. Það voru þarna þrír menn frá BBC sem náðu nokkrum skotum í kirkjunni. Það myndefni fannst 25 árum síðar. Sama dag og eldmessan var haldin hófst óviðráðanleg framrás hraunsins og fóru um 100 hús undir á skömmum tíma.  Arnar segir það vera umhugsunarvert hvort minna tjón hefði orðið ef vatnsdælurnar hefðu komið hálfum mánuði fyrr. Þá á hann sérstaklega við framrásina  eftir 25. mars þegar Heimatorg, Rafveita Vestmannaeyja og húsin þar í kring urðu hrauninu að bráð.  

Meta þurfti skemmdir á 1.000 húseignum 

Eftirlitsmenn með húseignum unnu með okkur og hafði sjóðurinn mikilla hagsmuna að gæta vegna húsa sem stóðu við  hraunkantinn og í næsta nágrenni auk annarra verkefna,” segir Arnar.  „Mat á skemmdum á húseignum, innbúi og bifreiðum  hófst strax sumarið 1973.  Að því verki komu matsmenn frá tryggingarfélögum og verkfræðistofum. Arnar segir að ekki hafi verið til teikningar af öllum húsunum sem urðu fyrir tjóni. Því þurfti að mæla upp og teikna fjölmörg eldri hús svo hægt væri að meta skemmdir á þeim til fjár. Alls voru metnar skemmdir á um 1.000 húseignum, 1.300 innbúum og 800 bifreiðum auk eigna sem eyðilögðust af völdum gossins og Viðlagasjóður bætti.

Alls töpuðust 280 íbúðarhús undir hraun og gjall í eldgosinu. Í þeim voru 320 íbúðir. Nokkur íbúðarhús annars staðar í bænum skemmdust einnig mikið. Þá eyðilögðust um 50 atvinnuhúsnæði auk skúra og útihúsa.   


1973 – Eldmessan í Landakirkju að kvöldi 22. mars 1973 er ógleymanleg,
að sögn Arnars. Séra Þorsteinn Lúther Jónsson sóknarprestur messaði.
Um 200 mættu til messunnar og unnu flestir þeirra við björgunarstörf í
Eyjum. Skömmu fyrir guðsþjónustuna hafði hraunið farið yfir varnargarða í
austurbænum og valdið gríðarlegu tjóni. Í kór Landakirkju sátu f.v.: Garðar
Arason, Bjarni Bjarnason, Andri Valur Hrólfsson, Arnar Sigurmundsson, Össur
Kristinsson, Jóhann Ingvar Guðmundsson og Áki Heinz Haraldsson.
Ljósmynd/Sigurgeir Jónasson


1970 – Stjórn Eyverja 1970-71. Aftari röð f.v.: Gísli Geir Guðlaugsson,
Engilbert Gíslason, Sigurður Jónsson. Fremri röð f.v.: Helgi Bernódusson,
Arnar Sigurmundsson. Ljósmynd/Sigurgeir Jónasson.

Greinina í heild sinni má lesa í 23. tbl Eyjafrétta.

Nýjustu fréttir

Íþróttir
ÍBV tapaði gegn Val í lokaleik Olís deildarinnar
Áhugavert
Enginn kemst áfram í lífinu á ljóðum einum saman
Úr blaði Eyjafrétta
Hugmyndin að húsinu fæddist eftir samtal við vini
Myndband
Vorlykt í lofti
Fréttatilkynning
Framboðslisti Sjálfstæðisflokksins lagður fyrir fulltrúaráðið
Áhugavert
Jói Listó – Ótrúlegur ferill mikils listamanns
Íþróttir
Toppliðin takast á í lokaleik Olísdeildarinnar
Fréttir
Gular viðvaranir allvíða – Suðaustanhríð á Suðurlandi
Mest lesið

Góð ráð fyrir siglingu

Sjóveiki

Hvað er sjóveiki?

Sjóveiki er misræmi milli skynfæra líkamans sem senda boð til heilans um hreyfingu – kyrrstöðu.

Þegar einstaklingur er úti á sjó þá nema skynjarar í vökvafylltum gangi í innra eyra hreyfingu og senda boð til heilans að einstaklingur sé á hreyfingu. Augun senda hins vegar boð til heilans um að viðkomandi sé kyrr. Heilinn á erfitt með að vinna úr þessum misvísandi og ósamræmdu upplýsingum og sendir skilaboð til magans um að tæma sig – þ.e. veldur uppköstum.

Einkenni sjóveiki eru þreyta, ógleði, svimi, svitakóf og uppköst.

Góð ráð til að hindra sjóveiki:

  • Góð hvíld daginn fyrir brottför. Að fara seint að sofa og snemma um borð í bát fer ekki vel saman ef fólk er hætt við sjóveiki.
  • Forðist áfenga drykki daginn fyrir brottför
  • Forðist djúpsteiktan, brasaðan eða saltan mat daginn fyrir siglingu.
  • Borðið góðan morgunverð. Borðið gjarnan hvítt brauð, hafragraut og ávexti þó ekki sítrus ávexti.
  • Forðist mikið koffein. Mikið kaffi er ekki það sem maganum líkar fyrir sjóferð.
  • Hafðu mat með þér á sjó. Gott er að hafa samlokur með kjúklingi eða kalkún. Kjötið er fitusnautt og brauðið er róandi í maga. Hafðu endilega eitthvað til að grípa í sem er létt í maga. Bananar eru mjög góðir til að narta í ef þú finnur fyrir ógleði en einnig er gott að hafa létt kex eða annað sem er ekki salt eða fitumikið.
  • Drekkið vel af vatni en einnig er gott er að drekka kóla drykki eða engiferöl í sjóferðinni

Lyf við sjóveiki þ.e. lyf sem slá á einkennin og fást án lyfseðils í apóteki.

  • Koffínátín – fæst án lyfseðils
  • Postafen – fæst án lyfseðils
  • Scopolamin plástur – lyfseðilsskyltEinnig má fá armbönd gegn ferðaveiki sem sumir telja að hjálpi.

Önnur ráð:

  • Engifer er jurt sem nýlega hefur fengið aukna athygli vegna þess að því er haldið fram að hún geti slegið á ógleði sem fylgir sjóveiki. Til forna tuggðu kínverskir sjómenn engiferrót til að draga úr sjóveiki. Flest lyf sem virka á ógleði verka á heilann en engifer virkar aðeins á magann. Ráðlagt er að taka 1000 mg. hylki hálftíma fyrir brottför. Einnig má taka eitt eða tvö 500 mg. hylki sem eru til viðbótar á ferðalaginu. Ekki er ráðlagt að drekka coke með engifertöflum.
  • Piparminta og te eru einnig gömul húsráð við ferðaveiki.
  • Sumum finnst betra að taka sýrujafnandi töflur, Alminox eða slíkt áður en þú heldur á sjó og þá er gott að hafa box með út á sjó.

Hvar í skipinu er best að vera o.fl.

  • Minna finnst fyrir hreyfingu og veltingi ef maður er staddur næst miðju bátsins.
  • Mörgum finnst gott að vera í kulda, t.d.að vera úti á dekki og láta vindinn leika um sig.
  • Matarlykt fer illa í þá sem hætt er við sjóveiki og einnig pústið frá bátnum.

Þungun:

Þungaðar konur sem þjást af sjóveiki mega nota koffinátín í litlum skömmtum en best er að ráðfæra sig við lækni eða lyfjafræðing.
Þunguðum konum er ekki ráðlagt að nota engifer þar sem það er ekki staðfest hvort það geti haft skaðleg áhrif á fóstur.

Eyjafréttir
Keyrt af  GDPR Cookie Compliance
Friðhelgisyfirlýsing

Þessi vefsíða notar fótspor til að við getum veitt þér bestu notendaupplifun. Upplýsingar um fótspor eru geymdar í vafranum þínum og framkvæma aðgerðir eins og að þekkja þig þegar þú kemur aftur á vefsíðu okkar og hjálpa teymi okkar að skilja hvaða hluta vefsíðunnar þér finnst áhugaverðast og gagnlegast.