Þóra Sigurjónsdóttir, eiginkona Óskars Matthíassonar, var merk kona sem lifði tímana tvenna og þrenna. Hún fæddist í velsæld, en faðir hennar lést í upphafi kreppunnar miklu á fjórða áratug síðustu aldar. Þá var hún níu ára og móðir hennar mikill sjúklingur. Eftir það átti hún allt undir góðvild annarra, en ung þurftu hún og systur hennar að bjarga sér sjálfar. Foreldrar þeirra voru Guðríður S. Þóroddsdóttir (17. júní 1886 – 19. ágúst 1956) og Sigurjón Jónsson (3. júlí 1887 – 28. júní 1933). Þóra átti þrjár systur og einn bróður. Sigríður var elst, fædd 1915, Björg fædd 1917, Guðbjörg 1921 og Sófónías fæddur 1926. Hann datt út um glugga í Víðidal og lést sex ára gamall. Sigurjón, faðir Þóru, var lærður smiður en fyrst og fremst útgerðarmaður. Útgerðin gekk vel þegar Þóra kom í heiminn.

Kristján, sonur Þóru og Óskars, tók upp merkilegt viðtal við móður sína um lífið og tilveruna og beinar tilvitnanir í þessari grein eru sóttar í þá upptöku. „Ég fæddist í Víðidal og það er svolítið merkileg saga í kringum það. Ingibjörg í Bólstaðarhlíð, hálfsystir mömmu minnar, bjó uppi á lofti ásamt manni sínum, Birni Bjarnasyni frá Hlaðbæ. Á sama tíma eignuðust systurnar börn. Ingibjörg eignaðist son einum klukkutíma áður en ég kom í heiminn. Við bjuggum á miðhæðinni en þau uppi á lofti. Það hefur því verið nóg að gera hjá ljósmóðurinni þann daginn að hlaupa á milli hæða og hjálpa mæðrunum!“

Heilsuleysi og heimskreppa

„Pabbi byrjaði mjög ungur í útgerð, alltaf með öðrum. Hann kom að útgerð nokkurra báta og gekk vel. Einn þeirra var Örn VE. Mamma sagði að við hefðum alltaf grætt mest á honum. Fyrir arðinn af Erni keyptu þeir Karl VE og Skúla fógeta VE. Ég held að pabbi hafi aldrei átt fleiri en tvo báta í einu.“ Þóra missti föður sinn árið 1933 og fór næstu sumur í sveit, meðal annars á Seljavöllum, Seljalandi og í Öræfum.

„Pabbi dó tveimur árum eftir að Sófi bróðir dó. Hann hafði legið lengi á spítala, kvalinn og veikur. Ástæðan var botnlangabólga og hann var skorinn upp. Þá tók við lífhimnubólga; ekkert pensilín var til og hann lést aðeins 46 ára gamall. Mamma var þá orðin sjúklingur. Þóroddur í Stakkagerði bauð mér að vera hjá sér og ég dvaldi hjá honum og Bubbu veturinn eftir að pabbi fór. Þau reyndust mér alltaf mjög vel og ég er þeim ævinlega þakklát fyrir það.“ Eftir þetta urðu systurnar að bjarga sér að mestu sjálfar.

Um þetta leyti var Guðríður, móðir Þóru, mikið veik. Hún var skorin upp vegna krabbameins og lést árið 1956. Kreppan mikla, sem skall á 1930, hafði einnig mikil áhrif; flest fyrirtæki í Eyjum fóru á hausinn og eignir fjölskyldunnar í bátum breyttust í skuldir. Móðir Þóru náði þó að halda Víðidal og veiðarfærahúsinu. Sparifé fjölskyldunnar brann hins vegar inni þegar Íslandsbanki fór á hausinn árið 1930.

Hringar á fingur í Herjólfsdal

„Svo kynntumst við Óskari Matthíassyni,“ segir Þóra og brosir. „Það var haustið 1942. Ég vissi alveg hver hann var og að hann hafði verið á vélstjóranámskeiðum. Maður fylgdist með honum – hann var myndarpiltur. Við vorum saman um veturinn og þá var hann á Gullveigu með Guðna Jónssyni.“

„Við trúlofuðum okkur á páskadag 1943 í óskaplega fallegu veðri. Við fórum inn í Dal, gengum upp brekkuna, upp fyrir girðingu og að Saltabergi. Settust í grasið og settum upp hringana. Þaðan gengum við í bæinn, að Byggðarenda, þar sem ég kom í fyrsta skipti, og fengum súkkulaði og fínar kökur hjá Þórunni Sveinsdóttur, móður Óskars. Hún tók vel á móti mér,“ segir Þóra og brosir leyndardómsfullt.

Um kvöldið fór parið í bíó og sá myndina Á hverfanda hveli, eitt af stórvirkjum kvikmyndasögunnar.

Um sumarið fór Óskar norður á síld en Þóra vann í verslun á Gjábakka. Um haustið hófu þau búskap þar í einu herbergi og eldhúsi, gengu í hjónaband 6. nóvember og frumburður þeirra, Matthías, fæddist 8. janúar. Vorið 1944 tók Óskar við Glað í fyrsta sinn sem skipstjóri.

„Það var meiriháttar þegar við gengum með Matta í barnavagni og Óskar sýndi mér bátinn í slippnum. Hann var með Glað um sumarið en næsta vetur tók hann við Skuldinni eftir að hafa staðist stýrimannapróf. Ég þuldi yfir honum reglurnar sem hann þurfti að læra og kunna.“

Flutningur í Eyvindarholt

Hjónin hófu búskap í einu herbergi á Gjábakka, en sumarið 1946 keypti Óskar Nönnu VE og íbúð í Eyvindarholti fyrir stækkandi fjölskyldu.

„Óskar standsetti húsið á sama tíma og hann gerði Nönnu út á snurvoð og reri af miklum krafti. Neðri hæðin var keypt í maí á sextán þúsund krónur og sú efri um sumarið á átta þúsund. Þetta var ótrúlegt þrælarí og við fluttum í Eyvindarholt um haustið. Þótt þægindi væru ekki mikil miðað við nútímann fannst mér þetta æðislegt. Við höfðum til dæmis ekki rennandi vatn heldur handdælu í eldhúsinu og sóttum vatn í brunn.“

Ræstur með kaldri vatnsgusu

Sjómannskonur fylgdust vel með ferðum bátanna og oft var skelfilegt að sjá þá koma í land í vondum veðrum.

„Bátarnir hurfu alveg ofan í öldudalina og það fannst manni hrikalegt. Ég sá þetta vel frá Gjábakka og var oft dauðhrædd um Óskar á sjónum.“ Hún lýsir einnig hvernig hún vakti mann sinn til sjós, stundum með köldu vatni þegar ekkert annað dugði.

Ævintýri í Austur-Þýskalandi

Árið 1959 fóru þau til Austur-Þýskalands þar sem Leó VE 400 var í smíðum. Þau sigldu með Gullfossi til Kaupmannahafnar og þaðan áfram með lest og ferju. Þar kynntust þau lífinu beggja vegna járntjaldsins og áttu eftirminnilegar stundir.

Þegar heim var komið fylgdu með ný húsgögn, radíófónn, leikföng og ýmis tæki sem þóttu mikil nýjung á þeim tíma.

„Endastöð“ fjölskyldunnar: Illugagata 2

Margt í frásögn Þóru sýnir hversu aðstæður voru ólíkar því sem nú þekkist, til dæmis vatnsöflun og þvottar. Mikil breyting varð þegar fjölskyldan flutti í húsið við Illugötu 2 sem var búið nútímaþægindum.

Þau eignuðust sjö börn: Matthías, Sigurjón, Kristján, Leó, Óskar Þór, Þórunni og Ingiberg. Fjórir elstu synirnir fetuðu í fótspor föður síns í sjómennsku og útgerð. Fjölskyldan dafnaði vel og verðmæti hennar í gegnum tíðina væru í dag talin nema milljörðum króna.