Áfram er haldið að rifja upp sögu Óskars Matthíassonar og Þóru Sigurjónsdóttur. Nú er það frásögn Haraldar Þorsteins Gunnarssonar, Halla Steina, sem fór á sína fyrstu vetrarvertíð með Óskari á Leó VE 400. Viðtalið birtist í Sjómannadagsblaði Vestmannaeyja 2023, þar sem sagan var rakin.

„Byrjunin er að ég lendi í smá slysi í desember 1975. Var þá að spila með meistaraflokki ÍBV í fótbolta og einhvern veginn ákvað ég að komast á vertíð. Hringdi í Óskar Matt, sem bjó á Illugagötu 2, nágranna, því ég var alinn upp á Illugötu 9, alveg til 17 ára aldurs. Spyr hvort það sé laust pláss á Leó. Gæti hafa verið komið fram í febrúar þegar ég hringi,“ segir Haraldur Þorsteinn Gunnarsson um upphaf sjómannaferilsins, þá 19 ára gamall. Ekki var ráðist á garðinn þar sem hann var lægstur, því stíft var róið á Leó.

Óskari fannst þetta heldur seint, enda vertíð að byrja, en gaf þó Halla Steina von. „Ég er með náunga úr Reykjavík og ég get alveg lofað þér því að hann á eftir að gefast upp fljótlega. Af því að hann er úr Reykjavík,“ hefur Halli Steini eftir Óskari og hlær. „Sagðist ætla að hafa samband við mig,“ bætir hann við, og það stóðst.

Margir skemmtilegir sveitamenn

„Hann hringir og segir að ég geti fengið plássið af því að þessum aumingja úr Reykjavík hefði gefist upp. Það var byrjunin á þessari vertíð en ég var hálfdauður úr sjóveiki til að byrja með. En áhöfnin var hrikalega skemmtileg.“

Fyrsti stýrimaður var Leó, sonur Óskars, sem Halli Steini þekkti vel. Gunnar í Svanhól var yfirvélstjóri, sem honum fannst ekki leiðinlegt. Elli frá Vossabæ var annar vélstjóri. „Svo voru þarna margir skemmtilegir sveitamenn. Ég held að ég hafi verið eini hásetinn úr Eyjum. Þarna byrjaði þessi vertíð, 1976, sem var mjög skemmtileg. Rerum daglega og vorum mest hér í kringum Eyjar,“ segir Halli, og nú kemur fyrsta sagan af Óskari Matt á Leó VE.

„Haltu kjafti“

„Það gat heyrst hátt í kallinum en það var alltaf stutt í hláturinn og fjörið. Ekki skemmdi að hafa Gunnar í Svanhól um borð. Hann var iðinn við að æsa kallinn upp. Við vorum að draga netin hér fyrir sunnan, mest ufsa. Fengum svona rosalega í eina trossuna. Komin skítabræla og við í vandræðum með að koma trossunni inn. Þessir 100 tonna bátar voru svakalega blautir, ég hálf rænulaus úr sjóveiki en ég man eftir einu. Á rúllunni var strákur frá Kirkjulækjarkoti í Fljótshlíð. Skemmtilegur og góður strákur sem er látinn. Það var ekkert nema bras og allt í einu kom svakaleg gusa á hann. Hann sagði mér á eftir að hann hafi tekið sundtökin þarna á dekkinu. Þegar það versta var afstaðið kallaði Óskar: – Fiskur. Eins og einn fiskur sem slapp úr netinu væri stóra málið. – Haltu kjafti, sagði strákurinn við Óskar. Þá sagði Óskar: – Það segir mér enginn að halda kjafti. Það er fiskur.“

Þeir slösuðu hífðir upp í löndunarmáli

„Seinna erum við fyrir vestan Eyjar og ég enn þá sjóveikur. Gat ekki farið aftur í eða niður í lúkkar milli trossa. Fór í gallann minn og sat undir hvalbaknum til að fá ferskt loft. Drekinn var kominn upp á síðuna. Ég fer upp á borðið og beygi mig til að taka upp drekann, sem kemur á fleygiferð og beint í hausinn á mér. Þá heyri ég öskrað. Næ að ýta mér frá um leið og ég næ taki á næsta stagi. Veit svo ekki fyrr en ég fæ drekann í hausinn. Flýg fram yfir togspilið og skell á hvalbaknum. Þegar ég stóð upp bullaði blóðið upp úr hausnum á mér. Ég hélt að strákurinn á spilinu væri dauður. Það var mikið fum og fát, trossunni sleppt og siglt í land.“

Þegar í land var komið var mikil fjara og voru Halli Steini og rúllumaðurinn hífðir í löndunarmáli upp á bryggju. „Hann var settur á sjúkrabörur en ég sat frammi á leiðinni upp á spítala. Alblóðugur, en sem betur fer hafði ég bara skorist og ekki skaddast að öðru leyti. Það var saumað sautján spor þvert yfir hausinn á mér og ég var heima daginn eftir. Hinn slapp betur en á horfðist. Ég fór svo á sjó eftir einn dag í fríi. Eftir það urðum við miklir vinir, ég og Óskar. Fannst ég mikill harðjaxl og það kunni hann að meta,“ segir Halli Steini, sem kunni vel við sig á Leó.

„Það var gott að vera með kallinum og útgerðin stórkostleg. Það vantaði aldrei neitt og ég var ofboðslega hrifinn af Óskari. Hann var góður við mig, sérstaklega eftir höfuðhöggið.“

Var stríðinn

Næst segir Halli Steini söguna af því þegar Óskar stríddi Gísla Sigmars, bróður sínum á Elliðaey, og Frissa Binnó á Gullborgu, sem rifust um pláss á Manklakknum sem gaf vel í netin.

„Við vorum fyrir vestan Eyjar. Þegar Óskar heyrir þetta ákveður hann að hætta að draga þennan daginn og ekki leggja eina trossuna. Það var siglt á fullri ferð austur fyrir Eyjar en þá höfðu Frissi og Gísli komist að samkomulagi. Þeir drógu trossurnar og ákváðu að leggja báðir í einu, sinn hvoru megin á Klakkinn. Þá kom Leó bara á milli þeirra. Lagði trossuna og þeir alveg kjaftstopp. Sögðu ekki neitt en við fórum bara í land. Þá sagði Óskar: – Við verðum að fara snemma út og draga trossuna áður en þeir koma út. Þetta lýsir honum, hvernig hann átti það til að stríða öðrum. Veit ekki hvernig Óskar hefði tekið því ef hann hefði lent í þessu sjálfur.“

Góð vertíð og léleg vertíð

Vertíðin 1976 var þrælgóð. „Mikið fiskirí. Við vorum mikið á Rófunni og aflinn mest þorskur. Árið eftir, á vertíðinni 1977, var mjög lítið að hafa, léleg vertíð hjá öllum. Þórunn Sveins var langhæst, mest ufsi úr Bugtinni. Þessa vertíð var Ólafur Kristinsson, seinna hafnarstjóri, með Álsey. Hann var ekki síður stríðinn en kallinn. Einu sinni vorum við að koma á Leddina þegar Óskar segir okkur allt í einu að leggjast í dekkið. Óli byrjar að snúast og þá allt í einu stöndum við upp, leggjum eina trossu í veg fyrir Álsey.“

„Einu sinni vorum við að draga á einhverju hrauninu þegar allt í einu kemur bunkað net af þorski. Annars var ekkert í trossunni. Ég var hissa, eins og aðrir, því svona hafði ekki sést alla vertíðina. Við drögum netið inn og ætlum að fara að greiða úr þegar Óskar segir okkur að stoppa. Það var ekkert í netunum á undan og eftir. Aðeins fiskur í þetta eina net. Við segjum: Hvað er nú? Sjáum svo hvar Álsey kemur siglandi og þá segir Óskar: – Bakk og út með netið. Við biðum og byrjuðum að draga netið inn aftur. Þá kallar Óskar í Óla og segir að það sé alveg bunkað í öll netin. Svona var þetta,“ segir Halli Steini og hlær dátt.

Óskar flinkur sjómaður

Halli Steini segir að Óskar hafi sótt stíft. Gaf aldrei neitt eftir. „Leó var einn af þessum 100 tonna bátum sem smíðaðir voru í Austur-Þýskalandi. Rosalega blautur og allt á floti þegar verst lét. Þegar hann var að kippa og vindur og sjór á hlið hundskammaði hann okkur ef við fórum vitlausu megin aftur á. Alltaf hætta á að hann tæki inn á sig sjó. Hann var mjög passasamur og held ég flinkur sjómaður. Þeir voru ekki stórir bátarnir sem hann byrjaði með en það kom aldrei neitt fyrir hjá honum.“

Halli Steini skiptir um pláss 1978, en fór ekki langt. „Ég fór yfir á Þórunni Sveins til Sigurjóns og var þar fjórar vertíðir og á síldinni. Þá sýndi sig dugnaðurinn í karlinum, kominn með fiskvinnslu, að nálgast sextugt og hættur á sjónum, en hann var í hverri einustu löndun. Keyrði upp fiskinum og það gerði Sigurjón líka þó hann hafi staðið allt stímið austan úr Bugt.“

„Og stundum þurfti Halli Steini pening. Þá fór maður á skrifstofuna heima hjá Óskari og alltaf spjall um hvað ætti að gera við peningana. Það var alveg yndislegt að koma heim til Óskars og Þóru. Maður fékk þetta fína kaffi og með því hjá Þóru. Spjall og gaman,“ segir Halli Steini, sem telur árin hjá Óskari og Sigurjóni hafa verið góður skóli fyrir lífið.

„Ég tel mig hafa lært gríðarlega mikið af þeim báðum. Að vinna og vera duglegur. Já, það var ekki mikið um pásur. Oft róið í vondum veðrum en allt gekk þetta,“ eru lokaorð Halla Steina.