Fjölmennt var á opnum fundi Áfram Ísland sem haldinn var í Golfskálanum í Vestmannaeyjum í hádeginu í gær. Milli 80 og 90 manns sóttu fundinn, sem haldinn var í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar laugardaginn 29. ágúst. Fullveldi Íslands, sjávarútvegur og yfirráð yfir auðlindum landsins voru meðal þess sem þar bar hæst.

Á fundinum fluttu erindi Geir H. Haarde, fyrrverandi forsætisráðherra, Valmundur Valmundsson, formaður Sjómannasambands Íslands, og Sigurður Arnar Magnússon, starfsmaður Laxeyjar og leikmaður ÍBV. Fundarstjóri var Íris Róbertsdóttir, bæjarstjóri Vestmannaeyja.

Áfram Ísland er vettvangur þeirra sem leggjast gegn aðild Íslands að Evrópusambandinu í komandi þjóðaratkvæðagreiðslu.

Langur ferill í stjórnmálum og alþjóðastarfi

Geir H. Haarde á að baki langan feril í íslenskum stjórnmálum og alþjóðastarfi. Hann sat á Alþingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn frá 1987 til 2009, var fjármálaráðherra frá 1998 til 2005, utanríkisráðherra 2005 til 2006 og forsætisráðherra frá 2006 til 2009. Þá var hann formaður Sjálfstæðisflokksins frá 2005 til 2009.

Geir er hagfræðingur að mennt og starfaði meðal annars hjá Seðlabanka Íslands áður en hann hóf þingmennsku. Síðar var hann sendiherra Íslands í Bandaríkjunum frá 2015 til 2019 og tók í kjölfarið við starfi framkvæmdastjóra Norðurlanda- og Eystrasaltsríkjahópsins hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, AGS, í Washington. Þar starfaði hann til ársins 2023.

Geir hefur því á löngum ferli komið víða að efnahags-, utanríkis- og alþjóðamálum, bæði sem ráðherra og í störfum sínum erlendis.

„Afsalað sér hluta af sínu fullveldi“

Geir gerði fullveldismálin að umtalsefni í ræðu sinni og sagði að auðvitað mætti segja að ríkin í Evrópusambandinu væru fullvalda.

„En þau hafa afsalað sér hluta af sínu fullveldi og það er það sem verið er að biðja okkur um. Að afhenda Evrópusambandinu stóran hluta af okkar fullveldi, þar með talið yfirráð yfir auðlindum,“ sagði Geir og bætti við að það væri ekki að fullu formlega séð, en þó nóg til þess að hann gæti ekki staðið að því fyrir sitt leyti.

„Við myndum setja lagasetningarvald í hendur framkvæmdastjórnar Sambandsins og hefðum lítil áhrif á hvernig það gengi fyrir sig, þó við ættum sæti við borðið. Það er ein blekkingin. Líka hluta af dómsvaldinu því Evrópudómstóllinn hefði lögsögu yfir öllum málum sem heyra undir Evrópusambandið, sem yrðu miklu fleiri en eru í dag í EES-samningnum. Sama er með framkvæmdavaldið.“

Sjávarútvegurinn í lykilhlutverki

Geir vék sérstaklega að sjávarútvegi og þeirri umræðu að Ísland gæti við aðild haldið yfirráðum yfir fiskimiðunum.

„Því er haldið fram að við myndum geta, á grundvelli núverandi reglna í Evrópusambandinu, haldið yfirráðum yfir íslenskum fiskimiðum. Almenna reglan er sú að sjávarútvegsmál heyra undir hina sameiginlegu fiskveiðistefnu og sama gildir um landbúnaðarmálin,“ sagði Geir.

Hann rifjaði jafnframt upp upphaf Evrópusamstarfsins eftir síðari heimsstyrjöld. Kola- og stálbandalag Evrópu var stofnað árið 1951 og Efnahagsbandalag Evrópu árið 1957. Samstarfið þróaðist síðan á næstu áratugum og varð síðar að Evrópusambandinu í núverandi mynd.

„Þá voru það hagsmunir Þjóðverja í iðnaði og hagsmunir Frakka í landbúnaði sem voru tengdir saman með þeim hætti að það gagnaðist báðum. Seinna var sameiginlegri fiskveiðistefnu bætt við sem gefur Sambandinu á endanum forræði yfir þeim málum.“

Deilistofnarnir skipta Eyjarnar miklu

Geir vék einnig að því hvernig fiskveiðum væri háttað innan Evrópusambandsins og sagði sögulega veiðireynslu geta skipt Ísland máli varðandi heimamiðin. Öðru máli gegndi, að hans sögn, um deilistofna á borð við síld, makríl og loðnu, sem hafa mikla þýðingu fyrir sjávarútveginn í Vestmannaeyjum.

„Hvað fiskveiðar varðar þá er það rétt að þær byggja á hlutfallslegri og sögulegri reynslu. Það myndi eflaust hjálpa okkur í byrjun hvað varðar okkar heimamið en deilistofnarnir færu strax undir Sambandið, þó við myndum semja þeim megin frá.“

Geir sagði sjávarútveginn skipta Ísland grundvallarmáli og lagði sérstaka áherslu á stöðu hans í Vestmannaeyjum.

„Deilistofnar skipta miklu máli hérna í Vestmannaeyjum eins og allur sjávarútvegur. Landbúnaður er okkur líka mikilvægur en sjávarútvegur er tilvistarspurning fyrir Ísland. Við myndum ekki lifa hér sómasamlegu lífi ef hann skilaði okkur ekki arði. Gætum ekki haldið uppi því menningarsamfélagi sem við erum eða þeirri velferð sem við höldum uppi í dag og viljum vera með,“ sagði Geir H. Haarde meðal annars í yfirgripsmikilli ræðu sinni.