Eyjafréttir hafa fengið afhent skjal frá umhverfis- orku og loftlagsráðuneytinu. Skjalið var lagt fram af HS Veitum til rökstuðnings fyrirtækisins á hækkunum á gjaldskrá félagsins í Vestmannaeyjum.  

Áður hafði ráðuneytið synjað Eyjafréttum um afhendingu skjalsins en úrskurðarnefnd um upplýsingamál var sammála Eyjafréttum um mikilvægi þess að íbúar hafi tök á að afla sér gagna til greiningar á gjaldskrá félagsins.   

Rétt er að minna á það að HS Veitur hafa einkarétt á dreifingu á heitu og köldu vatni ásamt dreifingu á rafmagni í Vestmannaeyjum, eða eins og segir m.a. í niðurstöðu úrskurðarnefndar:  „Í þessu samhengi skiptir máli að umbeðnar upplýsingar, sem eru rúmlega eins og hálfs árs gamlar, varða hitaveitustarfsemi HS Veitna hf. í Vestmannaeyjum en félaginu hefur verið veitt einkaleyfi á þeirri starfsemi eftir ákvæðum orkulaga.”  

Kemur illa út fyrir ráðuneyti og Orkustofnun 

Ekki verður annað séð en að ekkert eitt yfirvald fylgist með gjaldskrá veitufyrirtækjanna í landinu.   

Útreikningurinn, sem byggir á rekstraráætlun fyrir árið 2024 tilgreinir ekki einu sinni áætlaða arðsemi af eigin fé hitaveitunnar, né hver arðsemin hafi verið árið áður. Þá er útreikningur á rekstrarhagnaði fyrir afskriftir (EBITDA) rangur. Ljóst er að eftirfylgni hins opinbera með gjaldskrá hitaveitunnar er ekki viðunandi.  

Yfirvöld staðfesta gjaldskrá með einstaklega takmörkuðum gögnum, ekki árituðum né yfirfarinni af endurskoðendum félagsins.   

„Þegar rökstuðningur fyrirtækisins sem lagður er fram til grundvallar á hækkunum sést betur hvers vegna ráðuneytið lagðist á sveif með fyrirtækinu um að halda gögnunum leyndum fyrir almenningi. Því opinberun þeirra kemur sér ekki síður illa fyrir ráðuneytið sem og Orkustofnun líkt og rakið er hér að framan. Þess má geta að Orkustofnun vísaði á ráðuneytið sem heimilaði ekki birtingu upplýsinganna. 

Fjórði hæsti kostnaðurinn í Eyjum  

Fjórði hæsti kostnaðurinn við húshitun af öllum sveitarfélögum landsins er í Eyjum líkt og sjá á súluritinu hér fyrir neðan. Þannig er húshitunarkostnaður í Vestmannaeyjum nær afskekktum stöðum á borð við Grímsey og Kópasker sem ekki hafa sjóvarmadælustöð eða lokað hringrásarkerfi (fjarvarmaveita) eins og íbúar í Eyjum búa við.  

Kostnaður hækkar langmest í Eyjum  

Þá hefur kostnaður við húshitun í öðrum sveitarfélögum annað hvort staðið í stað, lækkað eða hækkað lítillega meðan kostnaður í Eyjum hefur snarhækkað eins og sýnt er hér á línuritinu. Þar má sjá að í tilfellum svæða sem eru með háan húshitunarkostnað hefur kostnaður farið lækkandi undanfarin ár og staðið í stað á svæðum sem hafa lágan kostnað. Hins vegar hefur kostnaður hækkað umtalsvert í Eyjum og má búast við enn frekari hækkun þegar tekið hefur verið tillit til nýjustu verðskrárhækkunar HS Veitna.  

Rafmagnskostnaður við húshitun hár  

Rafmagnskostnaður til að knýja hitaveitu bæjarins nam 435 milljónum árið 2024 sem er um helmingur rekstrarkostnaðarins. Notkun nam 51,6 MWh samkvæmt gögnum á heimasíðu HS Veitna sem myndi þá jafngildir jafngilda um 8,4 kr/kWh. Væntingar um lágt verð á heita vatninu eftir að varmadælustöðin var sett upp í Eyjum hafa ekki gengið eftir.  

Línuritið hér að ofan nær til ársins 2023. Í byrjun árs 2024 hækkaði gjaldskráin í Eyjum um 18%.

Ein af spurningunum sem eftir stendur er hvort áætlunin sem lá til grundvallar gjaldskrár hækkuninni hafi verið borin saman við raunverulega niðurstöðu þ.e. ársreikning 2024. Eyjafréttir munu leitast eftir að fá svör við þeirri spurningu á næstu vikum. 

Ofangreind umfjöllun er úr 6. tölublaði Eyjafrétta.