„Umsvif skemmtiferðaskipa hafa verið mikilvægur þáttur í ferðaþjónustu Íslands og sérstaklega í sjávarbyggðum. Farþegar skemmtiferðaskipa skapa verulegar tekjur fyrir hafnir, sveitarfélög og þjónustuaðila í landi. Árið 2024 var metár í skipakomum en ný álögur og gjöld sem tóku gildi 2025 hafa þegar haft áhrif á bókanir og framtíðarhorfur,“ segir í minnisblaði Brynjars Ólafssonar, framkvæmdastjóra umhverfis- og framkvæmdsviðs Vestmannaeyjabæjar sem tekið var fyrir á síðasta fundi bæjarráðs. Er um að ræða hundruð milljóna fyrir Vestmannaeyjar. 

Minnisblaðið var tekið fyrir á síðasta fundi bæjarráðs og í fundargerð er lýst áhyggjum af minnkandi umsvifum skemmtiferðaskipa vegna aukinna álaga og gjalda.

„Farþegar skemmtiferðaskipa skapa verulegar tekjur fyrir hafnir, sveitarfélög og þjónustuaðila í landi. Árið 2024 var metár í skipakomum, en nýjar álögur og gjöld sem tóku gildi 2025 hafa þegar haft áhrif á bókanir og framtíðarhorfur,“ segir í fundargerðinni. 

Niðurstaðan er að nú þegar sjáist í bókunum fyrir árið 2027 að auknar álögur séu farnar að hafa íþyngjandi áhrif fyrir höfnina og ferðaþjónustuaðila í Vestmannaeyjum. „Mikilvægt er að höggva ekki frekar í atvinnuvegi landsbyggðarsveitarfélaga“, er niðurstaða bæjarráðs sem fól Drífu Gunnarsdóttur,  framkvæmdastjóra stjórnsýslu- og fjármálasviðs að senda inn umsögn til efnahags- og viðskiptanefndar Alþingis þar sem þessi aukna gjaldtaka er inni í fjárlagafrumvarpi ríkisstjórnarinnar.

Í minnisblaði Brynjars kemur fram að árið 2024 komu 87 skemmtiferðaskip til Vestmannaeyja, í ár voru þau 109 en áætlaður fjöldi er 100 á næsta ári og 67 árið 2027 sem er um 40% færri skip en í ár. 

Brynjar tekur nokkur dæmi úr bókhaldi Hafnarsjóðs Vestmannaeyjahafnar og reiknar út meðaltalskostnað miðað við fjölda skipa og gesta á hvert skip. 

•  Fjöldi farþega á hverju skipi árið 2024 að meðaltali voru 361 farþegi en voru á bilinu 150 til 2400 talsins og fór það eftir stærð skipa.
•  Veður var óhagstætt sumarið 2024 og því sigldu stærri skipin með um 15.000 farþega fram hjá því ekki var veður til að taka þau inn. Veður setti strik í reikninginn líka sumarið 2025 og hættu 18 skip við vegna veðurs.
•  Meðaltalsneysla farþega í landi, varlega reiknuð er kr. 24.000  á mann. Uppreiknuð tala frá könnun sem gerð var á Ísafirði árið 2019.
•  Meðaltal hafnargjalda er kr. 1.400.000  á skip samkvæmt tölum frá hafnarsjóði Vestmannaeyjahafnar Hér eru niðurstöðurnar fyrir áætlaðar tekjur Vestmannaeyjahafnar og þjónustuaðila 2024 til 2027:

Skipabókunum hefur fækkað um 43 á milli áranna 2025 til 2027 sem þýðir 39% lækkun á heildartekjum sem gera 423 milljónir króna fyrir samfélagið í Vestmannaeyjum. Með hinum nýju álögum má búast við verulegri fækkun skipa við Ísland. Það hefur í för með sér: 

•  Tekjutap fyrir ferðaþjónustu og sveitarfélagið sem reiða sig á komu gesta með skemmtiferðaskipum.
•  Samkeppnishindranir þar sem Ísland verður síður samkeppnishæfur áfangastaður í samanburði við nágrannalönd sem ekki beita sambærilegum álögum.
•  Áhrif á atvinnusköpun á landsbyggðinni þar sem ferðamenn frá skemmtiferðaskipum eru oft ein helsta stoðin fyrir smærri fyrirtæki.

„Við leggjum til að endurskoðað verði hvort þessi aðgerð sé raunhæf leið til tekjuöflunar. Í staðinn mætti skoða aðrar útfærslur sem bæði tryggja eðlilega þátttöku skemmtiferðaskipa í kostnaði samfélagsins en haldi jafnframt í horfi þeirri jákvæðu hagrænu og samfélagslegu virkni sem heimsóknir þeirra hafa haft,“ segir Brynjar í lokaorðum minnisblaðsins.