Það er eitthvað skrýtið í gangi. Við erum tilbúin að setja tugi milljarða í að stytta ferðatíma innan Reykjavíkur en á sama tíma er verið að skera niður og fresta framkvæmdum sem halda uppi útflutningssvæðum landsins. Þetta er ekki flókið. Þetta snýst einfaldlega um forgangsröðun.

Vestmannaeyjar eru oft settar í flokk sem lítið sveitarfélag en tölurnar segja aðra sögu. Samkvæmt Hagstofu Íslands voru meðaltekjur árið 2023 um 13,9 milljónir króna á mann í Vestmannaeyjum á meðan þær voru um 9,1 milljón í Reykjavík. Það er um 52% munur. Og þetta á ekki bara við um Vestmannaeyjar. Á landsbyggðinni verður til stór hluti þeirra verðmæta sem ríkið lifir á, frá einkaframtakinu, útflutningnum og fólkinu sem skilar inn skatttekjunum.

Ef við horfum út fyrir höfuðborgarsvæðið sjáum við sömu mynd víða. Á Austurlandi er stóriðja og útflutningur burðarás hagkerfisins. Á Suðurnesjum er alþjóðaflug og ferðaþjónusta lykilþáttur. Á Norðurlandi og Vestfjörðum er sjávarútvegur undirstaða samfélaga. Þessi svæði eiga eitt sameiginlegt. Þau eru háð samgöngum.

Í Vestmannaeyjum er Herjólfur lífæðin. Ef hann stoppar þá stoppar allt. Í stað þess að standa við gefin loforð um samgöngur til Eyja þá eiga framlög til ferjusamgangna að lækka úr 1,7 milljörðum í 1,4 milljarða. Þetta eru bein áhrif á þjóðarbúið. VSV fór vel yfir þessi mál í grein sem birt var á síðu þeirra 26. mars og hægt er að lesa hér: https://www.vsv.is/is/frettir/almennar-frettir/flutningar-eru-ekki-luxus-their-eru-lifaed-atvinnulifsins/

Á sama tíma er verið að setja tugi milljarða í Borgarlínu. Áætlað er að ríkið leggi fram um 60 til 80  milljarða króna í verkefnið. Það er fé sem kemur úr sameiginlegum sjóðum landsmanna, ekki bara frá höfuðborgarsvæðinu. Borgarlínan á að bæta samgöngur og stytta ferðatíma innan borgarinnar sem er í sjálfu sér gott. En hún býr ekki til gjaldeyri, heldur ekki uppi útflutningi og er ekki forsenda verðmætasköpunar. Hún er viðbót.

Þetta snýst ekki um að stilla upp landsbyggðinni gegn höfuðborginni en það er erfitt að túlka áætlanir ríkisins á annan máta. Kannski höfum við einfaldlega ekki verið nógu hávær? Við höfum kannski ekki tjáð okkur um borgarlínuna af því „hún snertir okkur Eyjamenn ekki“ en raunin er að hún snertir Vestmannaeyjar mun meira en við gerum okkur grein fyrir. Á meðan við bíðum í ofvæni eftir því að sjá hvort Herjólfur siglir til Landeyjahafnar eða Þorlákshafnar þá er ríkið að uppfylla draum Samfylkingarinnar um fokdýran bláan strætó í Reykjavík. Það er löngu orðið tímabært að við gerum kröfu til ríkisins um að forgangsraða nauðsynja verkefnum fram yfir gæluverkefni.

Við erum að velja vitlaust.

Jón Þór Guðjónsson

Höfundur er oddviti Miðflokksins í Vestmannaeyjum.