Víðtækar umhverfisbreytingar sem rekja má til breytinga á loftslagi hafa raskað
fæðuvef sjófugla í Norðurhöfum. Síðustu ár hefur fuglum í sjófuglabyggðum fækkað og margir stofnar eiga erfitt með að koma ungum á legg. Ótvíræðar en flóknar breytingar eru að eiga sér stað á vistkerfi sjávar sem undirstrikar enn frekar en áður þörf fyrir að stjórna betur þáttum sem hafa áhrif á sjófugla og unnt er að stjórna, svo sem fiskveiðum í atvinnuskini, olíumengun, nytjum á sjófuglum og mengun af völdum eiturefna. Þetta er meginniðurstaða hóps sjófuglafræðinga sem hittist í Færeyjum í septemberlok.

Sérfræðingahópurinn kom saman í Þórshöfn og ræddi stöðu sjófugla í NA-Atlantshafi.
Sérstökum áhyggjum var lýst yfir nýlegum breytingum sem hafa átt sér stað á sunnanverðu
svæðinu, frá Íslandi til Norðursjávar.

Kreppuástand ríkir meðal sjófugla, t.a.m. hjá fýl Fulmarus glacialis, ritu Rissa tridactyla, kríu
Sterna paradisaea, langvíu Uria aalge og lunda Fratercula arctica, á víðáttumiklu svæði, eða
allt frá Íslandi til Færeyja, Skotlands og Noregs. Fæðuskortur hefur valdið afkomubresti á
yfirgripsmiklu svæði síðustu fjögur ár. Viðvarandi ástand getur valdið hruni í stofnum þegar
til lengri tíma er litið.

Sérfræðingarnir telja breytingarnar af völdum ýmissa samverkandi þátta, bæði náttúrulegra
sveiflna í loftslagi og fyrir áhrif frá manninum. Loftlagsbreytingar hafa snert lykiltegundir í
vistkerfi sjávar og er smávaxna krabbadýrið rauðáta Calanus finmarchicus ein slíkra
lykiltegunda í lægri þrepum fæðukeðju sjávar. Rauðátuna er nú að finna norðar en hingað til
en hún er nær horfin úr syðri hlutum NA-Atlantshafs þar sem sjófuglar eru í vanda.

Rauðáta er megin æti sandsílis Ammodytes sem er mjög mikilvæg fisktegund fyrir ýmsa
sjófugla. Eyðing slíkra fiskstofna nærri varpstöðvum sjófugla sem éta fisk getur haft
afdrifaríkar afleiðingar s.s. fyrir afkomu unga.

Mikil óvissa ríkir um hver verði áhrif hlýnandi loftslags í framtíðinni. Sérfræðingarnir vilja
þess vegna benda á nauðsyn þess að huga að öðrum mannlegum þáttum sem geta haft
neikvæð áhrif á sjófuglastofna. Þeir leggja einnig áherslu á samvinnu margra greina
þjóðfélagsins við það verkefni. Allir samfélagshópar sem málið snertir skulu hafa sama
markmið sem er að draga úr heildaráhrifum þátta sem maðurinn ræður við og geta leitt til
skerðingar á mikilvægum, hefðbundnum varpstöðvum sjófugla.

Nánari tillögum um mótvægisaðgerðir verður lýst í skýrslu vinnufundarins sem kemur út síðar
í haust. Nauðsynlegt er að skoða breyttar reglur um umgengni við auðlindir sjávar sem gætu
haft bein eða óbein áhrif á sjófugla. Þar má nefna skoða hvernig nýtingu sjófuglastofna er
háttað, aðgerðir til að koma í veg fyrir olíumengun í sjó og hvernig draga megi úr
dauðsföllum sjófugla í veiðarfærum. Skýrslan mun ræða fleiri þætti sem eru sjófuglum
beinlínis hættulegir og verða settar fram tillögur til úrbóta.

Á vinnufundinum voru sérfræðingar á ýmsum fræðasviðum svo sem vistfræði sjófugla,
haffræði og auðlindum sjávar. Þátttakendur voru frá Grænlandi, Íslandi, Færeyjum,
Danmörku, Svíþjóð og Noregi.

Vinnufundurinn var skipulagður af norsku umhverfisstofnuninni (Direktoratet for
naturforvaltning) í kjölfar ályktunar til norrænu ráðherranefndarinnar frá norrænum
náttúruverndarsamtökum árið 2006. Megin markmið vinnufundarins var að ræða og lýsa
stöðu sjófuglastofna, hverjir eru helstu þættir sem hafa áhrif á þá og til hvaða
mótvægisaðgerða er hægt að grípa sem hafa þýðingu fyrir sjófugla í Norðurhöfum.

Þegar skýrslan kemur út verður hún afhent norrænu ráðherranefndinni og dreift til allra
stjórnvalda og annarra hluteigandi aðila.