Gömul hefð
Fyrr á tíð tíðkaðist það á hverju heimili á stórum svæðum, sérstaklega undir Eyjafjöllum, að veiða fýlsunga til vetrarins. Þá hefur veiði á súluungum í úteyjum lengi tíðkast í Vestmannaeyjum. Súlu er að finna í þremur eyjum hér í grenndinni; í Súlnaskeri, Brandinum og Hellisey.
Víða er þessum sið enn viðhaldið, hefðanna vegna og til að veiði- verkunar- og matreiðsluaðferðir falli ekki í gleymskunnar dá. Nýlega mælti umhverfisráðherra fyrir frumvarpi um vernd, velferð og veiðar á villtum fuglum og villtum spendýrum. Í lögunum er að finna nokkur nýmæli, en það sem vakti athygli mína var að verði frumvarpið að lögum munu svæðis- og hefðbundnar veiðar á fýls- og súluungum leggjast af.

Hefðbundin villibráð
Þrátt fyrir að veiðar á fýlsungum hafi ekki verið mikið stundaðar í Vestmannaeyjum á síðustu árum, þá eru hér stundaðar veiðar á Súluungum í nokkrum úteyjum. Veiðar þessar hafa lengi verið í smáum stíl, en súlan þykir ómissandi kostur á villibráðarkvöldum og í ýmsum veislum, bæði í Eyjum og uppi á meginlandinu. Nú eru horfur að þessar veiðar verði bannaðar. Súlunni hefur fjölgað mikið kringum Eyjar á síðustu árum, kannski vegna aukningar á hentugu æti í hafinu fyrir Súluna, en nú er svo komið að sögn úteyjamanna að Súlubyggðir hafa stækkað ört í þeim þremur eyjum þar sem finna má Súlubyggð. Svæði annarra tegunda dregst saman að sama skapi. Menningarhefðir vegna þessara veiða eru vitaskuld einnig í hættu.

Heyra þessar veiðar sögunni til?
Í frumvarpinu er lagt bann við veiðum á ófleygum ungum. Það hefur tíðkast á svæðum undir Eyjafjöllum alla tíð að veiða fýlsunga. Enda þótt þessi siður, sem var algengur á þessum slóðum og reyndar víðar, sé nú stundaður í miklu minna mæli en áður, heldur fólk í gamlar hefðir við veiðar og matseld. Það væri því mikil eftirsjá í því að leggja fortakslaust bann við þessum sið. Veiðar í svo smáum stíl ættum við að halda í og leyfa. Flugfýllinn lendir oft í sjálfheldu og á þá fyrir höndum hungurdauða eða verða æti fyrir varg.

Víðtækar heimildir til ráðherra og stofnana hans
Í frumvarpinu er að finna víðtækar heimildir til handa ráðherra til friðunar með setningu reglugerða, svo sem um friðun fuglabjarga. Þá er að finna í frumvarpinu ákvæði um veiðivörslu Umhverfisstofnunar, sem tekur yfir allt landið. Veiðivarslan mun fylgja ákveðinni eftirlitsáætlun sem verði undanþegin upplýsingalögum. Á Alþingi hef ég varað við sífellt auknu framsali löggjafans á valdi til ráðherra og auknum heimildum stofnana til eins konar lögreglu- og sektarvalds og hér er skýr dæmi um slíkt.

Umsagnarferli
Ég mun beita mér fyrir breytingu á þessu frumvarpi í þá átt sem hér hefur verið lýst. Nú er frumvarpið í umsagnarferli og öllum er frjálst að senda inn athugasemdir.

Karl Gauti Hjaltason
kgauti@althingi.is
Höfundur er þingmaður Miðflokksins í Suðurkjördæmi