Magnús Bragason flutti hátíðarræðu Þjóðhátíðar við setningu hátíðarinnar í Herjólfsdal. Í ræðu sinni fjallaði hann um samheldni Eyjamanna, ómetanlegt framlag sjálfboðaliða og þann einstaka galdur sem felst í því að Þjóðhátíð fylgir fólki í gegnum lífið.

Magnús rifjaði jafnframt upp skemmtilegar minningar frá hátíðum liðinna ára og sagði það ekki eingöngu fæðingarstaðinn sem geri fólk að Vestmannaeyingum, heldur hvernig það tekur þátt, leggur sitt af mörkum og stendur með öðrum þegar á reynir.

Lesa má ræðuna í heild sinni hér að neðan.

Kæru Eyjamenn

Það er sérstök stund að standa hér og líta yfir Herjólfsdal. Á hverju ári fyllist þessi dalur af fólki, hlátri og söng. Þá gerist eitthvað sem erfitt er að útskýra fyrir þeim sem aldrei hafa upplifað það.

Við komum hingað úr ólíkum áttum. Sum búum við hér, önnur eiga rætur í Eyjum. Svo eru þeir fjölmörgu gestir sem koma hingað ár eftir ár vegna þess að þeir elska Eyjarnar.

En þegar við stöndum hér skiptir það ekki máli hvaðan við komum. Þúsundir einstaklinga verða að einni heild og þúsund hjörtu slá í takt.

Það er kannski það sem einkennir Vestmannaeyjar. Við búum á eyju úti í hafi og höfum þurft að treysta hvert öðru og standa saman. Saga okkar er saga fólks sem gefst ekki upp. Fólks sem lifði af harðindi, áföll og brjálað veður … margar Þjóðhátíðar í röð! 

Samt erum við mætt hingað aftur!

Þjóðhátíðin, með öllum sínum hefðum, minnir okkur á hver við erum og hve mikil þrautseigja býr í samfélaginu hér.

Ég fór ungur með pabba að vinna í Dalnum annað hvert ár. Við yngra fólkið hjálpuðum til og fylgdumst með því hvernig Stóra sviðið, Tjarnarsviðið, Brúin, Sölubúðirnar og Veitingatjaldið risu. Sérstaklega var ég stoltur af Myllunni og ánægðastur allra í Dalnum á laugardeginum … ef spaðarnir snerust ennþá! 

Á föstudeginum fór ég með pabba og hinum Helliseyingunum að sjá um Bjargsigið. Mamma fór í Hvíta tjaldið og hafði kökur og kaffi tilbúið eftir setninguna. Í bakgrunni hljómuðu lögin þeirra Ása og Oddgeirs. 

Það var margt gott í gamla daga og vert að halda í, en við verðum líka að vera opin fyrir nýjungum. 

Margt er betra í dag og má þar sérstaklega nefna Mylluna. Eftir að nýir aðilar komu að verkinu með pabba er hún orðin fegursta mannvirkið í Dalnum!

….. Bíddu nú við! Ég bað Jóa Pé að fara yfir textann og hann hefur greinilega sett þetta inn!

Þannig hefur Þjóðhátíðin alltaf verið. Við höfum haldið fast í það sem skiptir máli, en jafnframt verið óhrædd við að breyta því sem má betur fara. 

Það sama á við um samfélagið okkar.

Það sem gerir mann að Vestmannaeyingi er ekki bara hvar maður fæddist. Það er hvernig maður tekur þátt. Hvernig maður leggur sitt af mörkum. Hvernig maður stendur með öðrum þegar á reynir. 

Það hefur alltaf verið styrkur Eyjanna. 

Við höfum aldrei verið mörg, en við höfum verið sterk saman.

Við höfum byggt upp menningu, hátíðir og viðburði sem eru miklu stærri en íbúafjöldinn gefur til kynna. Kannski er það vegna þess að hér lærum við snemma að enginn gerir neitt einn.

Þjóðhátíðin varð ekki til af sjálfu sér. Á bak við allt sem við sjáum hér eru þúsundir vinnustunda fólks sem gaf tíma sinn og vann sjálfboðastörf.

Við skulum gefa því fólki gott klapp.

Þegar Jói Pé las yfir textann sagði hann: “Það vantar meira frá þér persónulega og um þína aðkomu að Þjóðhátíðinni.” 

Það get ég auðveldlega gert. Ég get sagt ykkur frá því að ég var einn af þeim fyrstu sem sváfu í Dauðagámnum.

Á stóru Þjóðhátíðinni árið 1986 voru í fyrsta skipti settir upp gámar fyrir þá sem sofnuðu í Dalnum. Þeir fengu viðurnefnið Dauðagámarnir. 

Við vorum nokkuð stór hópur sem fór inn í Dal eftir Húkkaraballið. Veðrið var mjög gott, einhver var með gítar og við sátum í brekkunni

…. og svo man ég ekki meira!

Gæslumenn á fyrstu vakt voru meistaraflokksleikmenn ÍBV í handbolta. Þeir voru að ljúka vaktinni snemma á föstudagsmorgninum þegar mamma, ásamt fleiri konum úr kvennadeild félagsins, mætti til að sjá um innrukkun.

Þegar hún kom biðu þar þrír gæslumenn, þeir Elías Bjarnhéðinsson og bræðurnir Viktor og Páll Scheving, allir skælbrosandi.

Þeir sögðu svo hátt og skýrt:

“Sirrý viltu gjöra svo vel að koma í Dauðagáminn og sækja son þinn.”

Ári síðar var ég búinn að kynnast Öddu og svaf heima hjá henni yfir Þjóðhátíðina. Veðrið það sumarið var, eins og það hefur verið í ár, mjög blautt. En einmitt þessa helgi gerði þurrk.

Við vorum varla lögst á koddann eftir fyrstu nóttina í Dalnum þegar barið var á herbergisdyrnar.

Þær voru síðan rifnar upp. Siggi Gogga kom inn og sagði hátt:

„Við ætlum í heyskap eftir klukkutíma. Verðið þið ekki klár?“

Ég hugsaði með mér:

„Í hvað er ég nú búinn að koma mér?“

Þetta varð langur dagur og um kvöldið var ég orðinn álíka syfjaður og eftir Húkkaraballið árið áður.    

Þjóðhátíðin er aldrei alveg eins. Ekki vegna þess að Dalurinn breytist eða umgjörðin í kringum hana. Heldur vegna þess að við breytumst.

Það sem manni fannst öllu máli skipta á árum áður þarf maður ekki endilega í dag. Í dag hlakkar maður  til að fara í Hvíta tjaldið, fá sér kökur og kaffi og spjalla við gott fólk. Og manni finnst bara ansi notalegt að þurfa að fara heim eftir Brennuna til að passa barnabörnin.

Sem barn upplifði maður Þjóðhátíð með öðrum augum en sem unglingur. Sem foreldri sá maður hana öðruvísi en áður.

Og nú, þegar barnabörnin eru farin að taka sín fyrstu skref inn í þær hefðir sem okkur eru svo kærar, sér maður enn nýjar hliðar á þessari einstöku hátíð. 

Kannski er það einmitt galdurinn við Þjóðhátíð: að hún fylgir okkur í gegnum lífið.

Kæru vinir.

Þegar við lítum yfir Dalinn sjáum við fólkið sem byggði þetta samfélag, fólkið sem heldur því gangandi í dag og börnin sem munu taka við því á morgun.

Börn sem sitja á öxlum foreldra sinna í dag munu eftir nokkur ár syngja hér með vinum sínum og síðar koma hingað með eigin börn. Þannig heldur sagan áfram.

Nú skulum við njóta helgarinnar. Syngja hátt, hlæja mikið og vera þakklát fyrir að fá að tilheyra þessu samfélagi.

Því hvort sem við fæddumst hér, fluttum hingað eða komum hingað sem gestir, þá eigum við eitt sameiginlegt í dag. 

Í dag erum við öll Eyjamenn.

Góða Þjóðhátíð.