Vestmannaeyjabær birti nýlega ársreikning bæjarins fyrir árið 2025 og birti blaðið fréttatilkynningu bæjarins af því tilefni. Áður hafði Eyjafréttir fjallað um drög að ársreikningi og fór sú umfjöllun illa í Pál Magnússon sem gagnrýndi fréttamiðilinn með eftirfarandi orðum:

Um „fréttaskýringuna“ sjálfa er það að segja að hún er sérkennileg samsuða af misvísandi upplýsingum, samanburði á ósambærilegum tölum og einkennist af vanþekkingu höfundarins á reikningsskilavenjum og mislestri á ársreikningi.

Efnislega verður þessum samsetningi svarað þegar ársreikningurinn liggur endanlega fyrir …

Ekki hafa enn borist svör frá bænum um hvað það var í „samsetningnum“ sem krafðist svara. Hins vegar kynnti bærinn ítarlega greiningu sína á fjárhagnum, m.a. með því að rekja þróun hans frá árinu 2006, án þess þó að gagnrýna fréttaflutning blaðsins með beinum hætti.

Það er óheppilegt fyrir fjölmiðil að vera settur í þá stöðu að fá ómálefnalega gagnrýni frá forseta bæjarstjórnar, þar sem fullyrt er að svör við fréttaskýringunni komi síðar, en þau skila sér síðan ekki. Taka skal fram að Eyjafréttir sendu erindi á Vestmannaeyjabæ í síðustu viku þar sem óskað var svara við þessu. Enn hafa engin svör borist.

Rifjum upp „samsuðu“ og „samsetningu“ Eyjafrétta

Það var mat okkar að fréttatilkynning Vestmannaeyjabæjar um metafkomu væri villandi. Ástæður fyrir góðri afkomu voru nokkuð óvenjulegar og framsetning bæjarins einhliða, eins og oft vill verða í stjórnmálum.

Helstu niðurstöður úr greiningu okkar á ársreikningnum:

• Rekstrarniðurstaða A-hluta stendur í stað milli ára og hefur farið minnkandi undanfarin ár.
• Hagnaður B-hluta er umtalsverður og skýrist m.a. af eignfærðum tjónabótum vegna vatnslagnar og góðum rekstri Herjólfs.

Önnur atriði varðandi A-hluta:

• Veruleg hækkun framlaga úr jöfnunarsjóði milli ára, alls 320 milljónir.
• Launakostnaður hækkaði um 10% milli ára.
• Gjaldfærðar lífeyrisskuldbindingar hækkuðu mikið vegna kjarasamninga við kennara og höfðu neikvæð áhrif á afkomu.
• Vaxtatekjur A-hluta eru mjög lágar.

Ekkert í nýrri greiningu bæjarins eða samþykktum ársreikningi breytir niðurstöðu Eyjafrétta.

Greining á 20 ára tímabili þarf að vera á föstu verðlagi

Í athugasemd Páls Magnússonar segir að fréttaskýringin byggi á samanburði ósambærilegra talna. Ekki er ljóst hvað hann á nákvæmlega við, en í fréttaskýringunni var annars vegar sýnd þróun hagnaðar A-hluta frá árinu 2008 og hins vegar þróun vaxtatekna – hvort tveggja á verðlagi ársins 2025.

Vestmannaeyjabær gerði þetta ekki í sinni 20 ára greiningu heldur birti fjárhæðir á verðlagi hvers árs, þrátt fyrir að verðbólga á tímabilinu hafi numið um 150%.

Hitaveitusjóðurinn: 1,3 milljarðar

Handbært fé bæjarins og skammtímafjárfestingar, ásamt ógreiddum eftirstöðvum vegna sölu ljósleiðara til Mílu, námu um 2,8 milljörðum króna um síðustu áramót.

Hafnarsjóður hefur hins vegar safnað verulegum fjármunum frá útgerðarfyrirtækjum á síðustu tíu árum. Í árslok 2024 námu þeir um 1,1 milljarði króna (ársreikningur 2025 hefur ekki verið birtur) og eru þessir fjármunir bundnir við fjárfestingar tengdar höfninni og verða ekki notaðir fyrir aðra fjárfestingu í bænum. Þá átti Herjólfur 420 milljónir í handbæru fé.

Að teknu tilliti til þessara þátta nam svonefndur Hitaveitusjóður um 1.255 milljónum króna um áramót. Það er í samræmi við fyrri greiningu Eyjafrétta.

Styttist í lántökur hjá bænum?

Í kynningu bæjarstjóra og svörum Njáls má greina að þau telji umræðu um hugsanlega skuldastöðu bæjarins eiga sér stað í „skúmaskotum“. Eyjafréttir hafa fjallað um stöðu Hitaveitusjóðsins og taka athugasemdina að einhverju leyti til sín, þó blaðið hafi ekki haldið því fram að lántökur væru yfirvofandi.

Þannig sagði Íris á fundi bæjarstjórnar: „Það virðist vera að flækjast um í umræðunni að hér séu sjóðir tómir og við á leið í lántöku, en þeir sem kunna að lesa ársreikninga sjá að svo er ekki.“

Samkvæmt frétt blaðsins, byggðri á viðtali við Írisi Róbertsdóttur, er gert ráð fyrir miklum fjárfestingum á árunum 2027–2029.

Ef A-hluti bæjarins á ekki að verða skuldsettur vegna þessa fjárfestinga þarf hann að skila um 600 milljónum króna í handbæru fé frá rekstri ár hvert, sem er töluverð fjárhæð, ásamt því að nota eftirstöðvar hitaveitusjóðsins.

„Lestur ársreikninga er ekki meðfæddur eiginleiki“

Njáll Ragnarsson sagði eftirfarandi á fundi bæjarstjórnar eftir kynningu bæjarstjóra á fjárhag sveitarfélagsins:

„Og í rauninni er hægt að fullyrða það að það þyrfti ansi illan hug eða ankannanleg sjónarmið til að halda því fram eftir lestur þennan reiknings að staðan hér sé slæm. Maður hefur heyrt, þó maður vilji ekki bregðast við almannarómi eða umræðum í skúmmaskotum í bænum, og það er ekkert alltaf tilefni til að fjalla um það hér [á fundi bæjarstjórnar], þá hefur maður orðið var við að einhverjir vilji gera lítið úr þessu [niðurstöðu ársreikningsins] og segja stöðuna hér töluvert verri en hún er.

Það er nú þannig að lestur ársreikninga er ekki meðfæddur eiginleiki, maður þarf að læra það og spyrja spurninga til að geta glöggvað sig á ársreikningum sveitarfélaga og þessi reikningur sem hér er til umfjöllunar ber þess glögglega merki um staðan sé sterk, hvort sem litið er til reksturs, efnahags eða sjóðsstreymis.“

Njáll minnist hér á mikilvægi þess að spyrja spurninga. Eyjafréttir hafa einmitt spurt spurninga og staðið í stappi við bæjaryfirvöld um að fá sjálfsagðar upplýsingar. Fjölmiðlinum er bæði ljúft og skylt að birta fréttatilkynningar Vestmannaeyjabæjar en starf fjölmiðils stoppar ekki þar heldur spyr hann gagnrýninna spurninga til að tryggja eftir bestu getu að öll sagan sé sögð.