Veiðigjaldafrumvarp ríkisstjórnarinnar hefur verið harðlega gagnrýnt síðustu mánuði. Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi gagnrýndu í upphafi málsins að sýndarsamráð hafi átt sér stað, aðeins vika hafi verið gefin til umsagna og að ekki hafi fengist gögn afhent frá ráðuneytinu til að átta sig á útreikningum frumvarpsins. 

59% hækkun reyndist 120%

Veiðigjald á þorski á þessu ári nemur 29 kr/kg en í útreikningum sem fylgdu frumvarpinu hefði það verið 46 kr/kg ef frumvarpið væri í gildi fyrir þetta ár. Erfitt reyndist að endurtaka útreikning ráðuneytisins og fá fram þessa niðurstöðu og höfðu hagsmunaaðilar því óskað eftir excel skjölum ráðuneytisins. Þannig áætlaði SFS að veiðigjald á þorski fyrir þetta ár hefði orðið 62 kr/kg en byggði það á takmörkuðum gögnum. 

Nýlega komu fram útreikningar Skattsins sem atvinnuveganefnd óskaði eftir, en Skatturinn hefur öll gögn fyrir útreikninginn. Niðurstaða Skattsins var að veiðigjald þorsks hefði orðið 64 kr/kg ef frumvarpið væri í gildi fyrir þetta ár. Einnig munaði umtalsvert á útreikningi á ýsu. 

Atvinnuvegaráðherra hafði því kynnt áhrif frumvarpsins sem 59% hækkun á þorski en hækkunin reyndist 120%. 

Þegar skekkjur verða að „mismunandi forsendum“

Í fréttatilkynningu sem atvinnuvegaráðherra sendi í vikunni birtist þessi langloka: 

Við meðferð frumvarpsins hjá atvinnuveganefnd Alþingis kom í ljós að ekki var samræmi milli þeirra sem lögðu fram mat á grundvelli eigin útreikninga á áhrifum þeirra breytinga sem frumvarpið gerði ráð fyrir. Það skýrðist af því að mismunandi forsendur voru gefnar fyrir útreikningunum og að ólík gögn voru notuð við hann. Inn í tiltekna útreikninga vantaði ákveðnar forsendur frá Fiskistofu, sem leiddi til skekkju í niðurstöðu. 

Þessi útskýring, sem er auðvitað vel valið orðasalat sem gæti vel komið úr bókinni 1984, staðfestir að skekkjur hafi verið í útreikningi ráðuneytisins. Þessar skekkjur blöstu við þeim sem þekktu til og hefðu komið fyrr fram ef Hanna Katrín hefði birt útreikningana sem kallað var eftir. Það kann þó ekki að vera að ráðuneytið hafi vitað af því að skekkjur voru í útreikningnum og því neitað að birta hann? 

Á Alþingi reyndi Kristún Frostadóttir að rugla ringlaðan enn frekar og tala um að enginn vissi hvað veiðigjaldið verði á næsta ári (2026); ekki ráðuneytið, skatturinn né Fiskistofa. En útreikningurinn átti við um þetta ár, og allar forsendur voru fyrir hendi til að reikna veiðigjaldið fyrir 2025. 

Vestmannaeyjabær, orkuráðuneytið og nú atvinnuvegaráðuneytið

Eyjafréttir hafa staðið í stappi upp á síðkastið, bæði við Vestmannaeyjabæ og ráðuneyti varðandi upplýsingaskyldu og kært mál til úrskurðarnefndar um upplýsingamál sem hefur dæmt Eyjafréttum í hag. 

Það væri óskandi ef kjörnir fulltrúar tækju upplýsingaskyldu sína alvarlega og sýndu þá auðmýkt að veita skýr, greinargóð og jafnvel frekar matarmikil svör í stað útúrsnúninga, orðasalats eða svara engu og afhenda ekkert.