„Í dag eru fjörutíu ár frá því að fyrsta blað Frétta kom út þar sem ég var titlaður blaðamaður. Það var stór titill og maður vonast til að standa undir honum í dag,“ segir Ómar Garðarsson, ritstjóri Eyjafrétta, sem hóf störf í blaðamennsku fyrir sléttum fjórum áratugum.

Ómar rifjar upp fyrstu árin þegar hann hitti fyrir nýstúdentinn Þorstein Gunnarsson, nú borgarritara, og Gísla Valtýsson prentara og ritstjóra, sem hann hafði áður unnið með í FES-inu, eins og bræðsla Ísfélagsins var kölluð á þeim tíma. „Báðir voru metnaðarfullir og með tímanum náðum við vel saman. Steini fór síðar í fjölmiðlanám í Svíþjóð, kom aftur til starfa á Fréttum og saman tókst okkur að byggja blaðið upp þannig að það varð eitt öflugasta héraðsfréttablað landsins. Reksturinn hefur auðvitað gengið upp og ofan í gegnum árin en í dag erum við á góðum stað.“

Ómar hefur þrisvar sinnum tekið við ritstjórastólnum. Hann hætti fyrst árið 2012 en sneri fljótlega aftur, lét af störfum á ný árið 2017 og tók svo aftur við ritstjórninni árið 2022. „Það kemur að því að maður hættir, en er á meðan er. Mér er efst í huga allt það góða fólk sem ég hef unnið með. Oft kom til okkar fólk sem var nákvæmlega það rétta á réttum tíma.“

Hann segir að með öflugri ritstjórn hafi tekist í yfir 30 ár að gefa út vikulegt blað sem var yfirleitt 16 til 24 síður að stærð, en stærstu tölublöðin fóru yfir 50 síður. „Það sem er kannski ótrúlegast er að í eitt og hálft ár gáfum við út tvö blöð á viku.“

Traust

Á þessum árum  gustaði oft bæði um blaðið og ritstjórann. „Auðvitað voru ekki allir sáttir. Það er heldur ekki hlutverk fjölmiðla að gera öllum til hæfis. Það sem skipti mestu máli var að blaðið naut trausts lesenda og það er hverjum ritstjóra ómetanlegt.“

Ómar segir að fjölmiðlaumhverfið hafi tekið miklum breytingum á þessum fjórum áratugum. „Ég ætla ekki að fara yfir allar þær kollsteypur sem blaðaútgáfa og fjölmiðlun hafa gengið í gegnum á þessum 40 árum. Nýjasta bylgjan er gervigreindin sem er að smeygja sér inn í alla anga samfélagsins. Spekingarnir segja hana tvíeggjað sverð en vonandi verður hún til heilla þegar upp er staðið. Hins vegar er hætt við mikilli uppstokkun áður en öldurnar lægir.“

Hann telur fjölmiðlun á Íslandi enn blómlega þrátt fyrir miklar breytingar og segir Eyjafréttir vera að aðlagast nýjum veruleika. „Við erum að feta okkur inn í breytt landslag með netútgáfu Eyjafrétta stærstan hluta ársins. Mörgum bregður eflaust við að fá ekki pappírsblað í hendurnar, en netútgáfan býður upp á mikla möguleika, bæði meira pláss fyrir texta og myndir. Efnið verður líka ferskara, blað sem kemur út á fimmtudegi er unnið daginn áður en ekki þremur dögum fyrr eins og með prentútgáfuna.“

Hann nefnir einnig hlaðvörp sem dæmi um nýja möguleika í fjölmiðlun. „Þar eiga flestir að geta fundið eitthvað við sitt hæfi; fróðleik, sögur og ekki síst líflega umræðu um stjórnmál. Margir láta gusuganginn í Stefáni Einari í Spursmálum Moggans fara í taugarnar á sér, en hann á jafn mikinn rétt á sér og Gunnar Smári á Samstöðinni. Báðir eru aðgangsharðir og ekkert athugavert við það. Hins vegar er það slæmt þegar forystufólk ríkisstjórnarinnar neitar að mæta í viðtöl hjá Stefáni Einari. Það er ekki bara slæmt, heldur hættulegt lýðræðinu.“

Ómar veltir fyrir sér starfi blaðamannsins. „Ég heyrði góðan mann líkja blaðamennsku við skurðgröft. Sjálfum finnst mér hún ekkert merkilegri en vegagerð; eilífðarverkefni sem maður sér aldrei fyrir endann á. Blaðamaður verður fyrst og fremst að bera virðingu fyrir sjálfum sér og þeim sem hann þjónar. Hann þarf að sýna hógværð í verki, gangast við mistökum og ekki hafa það að markmiði að koma höggi á fólk sem er ekki réttu megin línunnar, að hans mati. Það er vont þegar einn má en annar ekki.“

Ómar segir að lokum að þakklæti sé sér efst í huga. „Ég er þakklátur öllu því góða samstarfsfólki sem ég hef unnið með á Eyjafréttum, hjá DV á sínum tíma og nú á Morgunblaðinu. Fyrst og fremst þakka ég lesendum fyrir traustið í gegnum þessi fjörutíu ár.“