Úrslit þjóðaratkvæðagreiðslunnar um ESB-viðræður hafa vakið mikla athygli erlendis. Fiskveiðar, fullveldi og yfirráð Íslendinga yfir eigin auðlindum eru áberandi í umfjöllun fjölmiðla. Á samfélagsmiðlum eru viðbrögðin öllu litríkari – þar skiptast á undrun, vonbrigði og fögnuður yfir íslenska neinu.

Íslendingar höfnuðu á laugardag því að hefja að nýju aðildarviðræður við Evrópusambandið. Nei sögðu 52,8 prósent kjósenda en 47,2 prósent sögðu já. Kjörsókn var 82,5 prósent. Niðurstaðan rataði fljótt í erlenda fjölmiðla og athygli vekur hversu mjög sjávarútvegur og yfirráð yfir fiskimiðunum eru þar sett í forgrunn.

Franska stórblaðið Le Monde segir sigur nei-hliðarinnar ekki síst sigur þeirra sem lögðu áherslu á fullveldi Íslands og mikilvægi sjávarútvegs. Blaðið bendir á að andstæðingar viðræðna hafi varað við því að Ísland gæti misst yfirráð yfir fiskveiðum sínum með aðild. Einnig er vakin athygli á skýrum mun á afstöðu kjósenda í Reykjavík og á landsbyggðinni.

Reuters dregur upp svipaða mynd og segir að Íslendingar hafi hafnað áformum ríkisstjórnarinnar um að hefja aðildarviðræður að nýju. Sjávarútvegur og yfirráð yfir fiskimiðunum hafi verið meðal þeirra mála sem vógu þungt í kosningabaráttunni.

Al Jazeera segir niðurstöðuna högg fyrir Brussel, þar sem áhugi hafi verið innan ESB á að fá Ísland inn sem nýtt aðildarríki. Þar er jafnframt bent á að sambandið hafi gefið til kynna vilja til að leita lausna á viðkvæmum málum á borð við sjávarútveg og landbúnað. Það dugði ekki til.

Financial Times setur íslenska neiið í stærra samhengi og telur niðurstöðuna áfall fyrir metnað ESB til að styrkja stöðu sína á sviði öryggis- og varnarmála. Ísland hafi kosið að halda áfram núverandi samstarfi í gegnum NATO og EES og varnarsamstarfi við Bandaríkin fremur en að taka skref í átt að fullri aðild að Evrópusambandinu. Blaðið telur niðurstöðuna jafnframt geta haft áhrif á ESB-umræðuna í öðrum ríkjum utan sambandsins, ekki síst í Noregi.

Viðbrögðin frá Brussel hafa verið hófstillt. Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins segist virða ákvörðun íslensku þjóðarinnar og undirstrikar að Ísland verði áfram náinn samstarfsaðili sambandsins.

Niðurstaðan hefur hins vegar vakið fögnuð meðal þekktra gagnrýnenda Evrópusambandsins. Nigel Farage, einn helsti talsmaður Brexit í Bretlandi á sínum tíma, óskaði Íslendingum til hamingju með að hafa kosið að halda sjálfstæði sínu. Marine Le Pen í Frakklandi túlkaði niðurstöðuna sem stuðning við Evrópu þar sem fullvalda þjóðir ynnu saman að sameiginlegum hagsmunum.

Umræðan á samfélagsmiðlum er öllu litríkari. Á Reddit hefur íslenska neiið vakið mikla athygli. Þar lýsa margir vonbrigðum með niðurstöðuna en aðrir telja hana skiljanlega í ljósi sérstöðu íslensks sjávarútvegs.

Áhugavert er að nokkrir þátttakendur segjast hafa viljað sjá hversu langt ESB hefði verið tilbúið að ganga til móts við Ísland í sjávarútvegsmálum. Slík niðurstaða hefði að þeirra mati getað haft áhrif langt út fyrir Ísland, meðal annars á ESB-umræðuna í Noregi.

Einnig gætir nokkurs misskilnings á samfélagsmiðlum um hvað Íslendingar kusu í raun um. Kosningin snerist ekki um inngöngu Íslands í Evrópusambandið heldur hvort hefja ætti aðildarviðræður að nýju. Hefði já orðið ofan á hefði endanleg ákvörðun um aðild komið síðar, að loknum samningaviðræðum.

Eitt stendur þó upp úr þegar erlenda umfjöllunin er skoðuð: Fiskurinn er ein helsta alþjóðlega skýringin á íslenska neinu.

Fyrir Íslendinga snerist kosningabaráttan um fjölmörg mál – fullveldi, efnahagsmál, krónuna, vexti, öryggismál, landbúnað, EES-samninginn og framtíðarsambandið við Evrópu. Í erlendu umfjölmiðlum er myndin einfaldari: Íslendingar voru ekki tilbúnir að taka áhættu með yfirráð sín yfir fiskimiðunum.

Það er skýring sem Vestmannaeyingar þekkja vel.